Weg met iedereen en alles?

'Ik ben iemand die elke dag de beurspagina's bekijkt, die een blad over persoonlijke financiën leest, soms een beleggersblad doorbladert en kennis neemt van al het financiële nieuws waar zijn oog op valt. Die teletekst afgraast op koersen, 's avonds wil weten wat de beurs in Wall Street gedaan heeft en de dag begint met de slotkoersen van de beurzen in Japan en Hongkong. Ik vind dat leuk. De verzamelde informatie gebruik ik bij de koop en verkoop van aandelen.'

Zo begint een Leidse lezer zijn brief, waarin hij toegeeft dat het wel en wee van de beurzen zijn humeur weleens bederft en op het juiste moment - timing - handelen moeilijk is. Daar heeft hij sinds een paar maanden het volgende op gevonden.

Elke maand laat hij automatisch een vast bedrag overmaken naar het beleggingsfonds Optimix (belegt in andere fondsen) en koopt zo een aantal participaties dat afhangt van de dagkoers. Dat bevalt prima, omdat hij door dit middelen van die lastige timing af is. Bij een hoge koers ontvangt hij een kleiner stukje fonds dan bij een lage koers, wat de gemiddelde koopprijs van zijn totale deelneming drukt.

Nu zit hij ineens met 50.000 gulden die hij tien jaar weg kan zetten. Hoe beleg je die? Een Amsterdammer zit met een vergelijkbare vraag: beleggen of alles in een pandje met hypotheek stoppen en het verhuren aan studenten? Waar heb je de meeste last van, bromt hij: huurders of aandelen?

Beide heren twijfelen aan het evangelie van deskundigen. Die beweren dat aandelen op langere termijn altijd meer opleveren dan andere investeringen. Als dat waar is, kan een kind die (slappe) was doen: je koopt aandelen van (prima) bedrijven of een goed beleggingsfonds in aandelen en leunt achterover tot het tijd lijkt om te oogsten. Weg met de goeroe's, moeilijke leerboeken, technische analisten, computerprogramma's en programma's op radio en televisie. Eindelijk rust.

Waar of niet waar? Waar! Hoewel? Wat is een prima bedrijf? Het aandeel Philips kost nu 75 gulden en analisten trekken ijverig en onbeschaamd hun registers open om het nog verder omhoog te voorspellen. Bijna drie jaar geleden waren de Eindhovenaren op sterven na dood. Op 5 november 1992 daalden ze tot een diepte van 16,90. Een jaar of tien geleden waren de flippen ongeveer even duur als nu. Wie in de gouden tijd voor 50 mille Philips kocht en daarna afwachtte, is er nauwelijks op vooruitgegaan.

In die 10 jaar - van 1985 tot en met 1994 - stegen Nederlandse aandelen 150 procent of gemiddeld 15 procent per jaar, ruw berekend. De evangelisten van de aandelen praten altijd over aandelen als één geheel (een beursindex) en niet over individuele fondsen. In grote lijnen klopt hun verhaal. Particulieren kopen echter geen index, maar aandelen van individuele bedrijven. Daarmee kunnen ze flink verliezen als ze slecht presterende fondsen bezitten.

Er is een gulden tussenweg: meedoen in een beleggingsfonds dat belegt in alle fondsen waaruit een index wordt berekend. De beheerder van zo'n fonds kan passief achterover leunen: alle binnenkomende gelden worden volgens een vaste (index)formule belegd. Een kind kan ook deze was doen. Er zijn weinig fondsen die zo strikt formulair werken, want beheerders willen beter presteren dan een index, maken uitstapjes naar niet-index fondsen en gebruiken opties en termijncontracten. Geleerden beweren desondanks dat niemand over een reeks van jaren, en voortdurend (stelselmatig), een index kan verslaan. Met andere woorden: een beheerder moet zich niet uitsloven en gewoon een gekozen index volgen.

Terug naar Philips: nu 75 en toen 16,90. De Jan-Timmerfan die in 1992 voor 50.000 gulden op 16,90 bijna 3.000 aandelen kocht, bezit nu 225.000 gulden. Een winst van 350 procent over 32 maanden of 130 procent per jaar. Daarbij valt de index-stijging van 15 procent in het niet.

Hoe ver zijn we? Aandelen als geheel zullen over een periode van ten minste 5 jaar stijgen in waarde. Misschien wel 15 procent per jaar. Wanneer de Leidenaar en Amsterdammer geloven in cijfers van het verleden, moeten ze hun halve ton maar in een of meer op Nederland gerichte aandelenfondsen stoppen. Welke? Vraag het een bank of commissionair of bestudeer ranglijsten van beleggingsfondsen.

Wanneer de heren meer willen verdienen, hun bezit enigszins actief willen beheren, risico durven lopen, dienen ze een portefeuille samen te stellen met de philipsen van deze tijd en op een goed moment de zaak verkopen. Welke philipsen? Ook deze vraag kan een effectenbemiddelaar beantwoorden, door gebruik te maken van goeroes, leerboeken, analisten, computers en andere informatie. Dus: niet weg met iedereen en alles, tenzij een belegger zelf alles wil doen, maar dat willen en kunnen velen niet.