Politie bekogeld; Rellen in Ulster na optocht van Orangisten

LONDEN, 10 JULI. Een optocht van Orangisten in het Noordierse stadje Portadown heeft gisteren en vannacht geleid tot een confrontatie tussen politie en protestantse demonstranten. De politie werd met stenen bekogeld. Drie agenten raakten gewond.

Politici in Noord-Ierland vrezen dat de ongeregeldheden in Portadown zullen overslaan naar andere steden. Ze waarschuwen voor een mogelijke hervatting van de geweldgolf die tien maanden geleden met het staakt-het-vuren van het Ierse republikeinse leger (IRA) gestrand leek. Nadat de Britse regering vorige week maandag de parachutist Lee Clegg vervroegd op vrije voeten stelde die tot levenslang was veroordeeld omdat hij een 17-jarige joy-ridster had doodgeschoten, is er dagelijks geweld in katholieke wijken. Aan het stelen en in brand steken van auto's is sindsdien geen einde meer gekomen. De schade bedraagt al meer dan 20 miljoen gulden.

De kansen op oververhitting zijn nog toegenomen doordat afgelopen weekend het 'marsseizoen' is begonnen: protestantse oranje-ordes houden deze maand hun traditionele optochten om de overwinning op de katholieken te herdenken. Als hoogtepunt geldt 'the glorious twelfth', de twaalfde juli, waarop de protestantse Willem van Oranje in de slag bij de Boyne de katholieke Jacobus II versloeg.

De rellen in Portadown ontstonden gisteren nadat de politie de plaatselijke Oranje-orde had verboden om met de optocht door een katholieke, nationalistische wijk te trekken. De Royal Ulster Constabulary, de Noordierse politiemacht, vreesde voor een botsing tussen protestanten en katholieken, tussen Unionisten en nationalisten, tussen voorstanders van de Britse unie en aanhangers van een verenigd Ierland. Nationalistische demonstranten hadden op de route van de optocht al een sit-down-staking geprogrammeerd.

Leden van de Oranje-orde weigerden zich neer te leggen bij het marsverbod. Hun regionale leider, Harold Gracey, zei dat ze desnoods “dagen of weken” zouden wachten om de route te kunnen vervolgen die ze al 188 jaar lang afgelegd hebben. Zo'n duizend protestanten uit omliggende gemeenten kwamen de gelederen van de oorspronkelijke 800 Oranjelieden versterken. Nadat twee dominees gisteravond in de open lucht een kerkdienst hielden, hebben enkele honderden mensen ter plaatse de nacht doorgebracht.

Unionistische politici waarschuwden gisteren dat het Ierse republikeinse leger aanstuurt op een hervatting van het geweld. De vrijlating van Lee Clegg en de Oranje-marsen zouden daarbij alleen maar als aanleiding worden gebruikt. De besprekingen over een vredesregeling in Noord-Ierland verkeren in een impasse sinds Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, het overleg met de Britse regering vorige maand gestaakt heeft. Sinn Fein wenst op eenzelfde manier te worden behandeld als andere Noordierse politieke partijen, maar de Britse regering wil daartoe pas overgaan als de IRA een begin met ontwapening heeft gemaakt.