Nederlander gedood bij Srebrenica; VN dreigen Serviërs met luchtaanvallen

SARAJEVO, 10 JULI. De Verenigde Naties hebben de Bosnische Serviërs gedreigd met luchtaanvallen als ze verder oprukken in de moslim-enclave Srebrenica in Bosnië. In de enclave, die al vijf dagen intensief door de Serviërs wordt bestookt, is zaterdag een Nederlandse blauwhelm, de 25-jarige soldaat eerste klas Raviv van Renssen uit 's-Graveland, door soldaten van het Bosnische regeringsleger gedood. De Bosnische Serviërs hebben 32 Nederlandse blauwhelmen uit Srebrenica weggevoerd.

Vanochtend werd in Srebrenica heftig gevochten, maar de Bosnische Serviërs rukten niet verder op. Volgens een radio-amateur in de stad is de situatie dramatisch, ligt de stad onder vuur en zijn er veel doden en gewonden. De Serviërs, zo meldde hij, steken huizen in verlaten dorpen in brand.

De Bosnische premier, Haris Silajdzic, dreigde gisteren “bevriende landen” - waarmee hij kennelijk moslim-landen bedoelde - om de vorming van een “vrijwilligersbrigade” te vragen als de VN Srebrenica niet kunnen beschermen.

De Bosnische regering heeft in verband met de situatie in Srebrenica om een spoedzitting van de Veiligheidsraad gevraagd. De Bosnische VN-ambassadeur zei gisteren dat de taak van de VN in Bosnië ten einde is als de enclave in handen van de Bosnische Serviërs valt. President Izetbegovic heeft in een brief aan de leiders van de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland om hulp voor Srebrenica gevraagd.

Niet bekend

Bij de gedwongen ontruiming van een van de observatieposten werd zaterdag de Nederlandse VN-soldaat gedood. Zijn pantservoertuig stuitte, op weg van de observatiepost naar de stad Srebrenica, op een wegversperring van de moslim-verdedigers, die het voertuig onder vuur namen. Boordschutter Raviv van Renssen werd in het gezicht getroffen. Hij stierf kort daarop, de 67ste VN-soldaat die in ex-Joegoslavië bij gevechten om het leven kwam.

De VN dienden na de dood van de Nederlander een scherp protest in bij de Bosnische regering, die liet weten zich niet verantwoordelijk te achten. President Izetbegovic sprak tegen dat het zijn troepen zijn geweest die Van Renssen doodschoten. Volgens de VN hebben de regeringssoldaten gisteren tien Nederlandse blauwhelmen tegengehouden toen ze door de Bosnische Serviërs waren gedwongen hun observatiepost te verlaten. De tien vielen vervolgens in handen van de Serviërs en bevinden zich nu in Bratunac.

De Bosnische Serviërs drongen de afgelopen dagen drie kilometer naar het noorden op en staan nu op ruim één kilometer van de stad. Bij beschietingen vielen acht doden en 27 gewonden. Twee- tot vierduizend moslims uit de zuidelijke omgeving zijn naar de stad gevlucht. Zowel zaterdag als gisteren vlogen NAVO-vliegtuigen laag over de enclave in de hoop de Serviërs te intimideren. Dit haalde echter weinig uit.

Pag.5: VN dreigen met acties van Navo

Daarop dreigden gisteravond de VN in een zesregelige brief aan de Bosnisch-Servische opperbevelhebber Ratko Mladic met luchtaanvallen van de NAVO als zijn troepen hun opmars voortzetten. “Uw opmars moet stoppen waar hij nu is”, aldus de brief. Nederlandse blauwhelmen, aldus de brief, hebben een wegversperring opgeworpen ten zuiden van de stad. Als die wordt aangevallen volgen luchtaanvallen. In de brief eisten de VN tevens de vrijlating van de 32 Nederlanders en de teruggave van hun in beslag genomen wapens en werd Mladic verantwoordelijk gesteld voor wat werd genoemd “de ernstige escalatie” van het conflict.

Vandaag werd uit de enclave opnieuw melding gemaakt van zware gevechten tussen de verdedigers en de Bosnische Serviërs. De laatsten beperken zich tot het afvuren van artilleriegranaten op de stad en stellingen van het regeringsleger, zonder pogingen te doen hun opmars in de richting van de stad Srebrenica voort te zetten. De Nederlandse wegversperring is niet door de Bosnische Serviërs onder vuur genomen.

De VN beschouwen de 32 Nederlanders die in Bratunac worden vastgehouden niet als gijzelaars, omdat de Bosnische Serviërs geen voorwaarden hebben gesteld voor hun vrijlating.

Over de doeleinden van de Bosnische Serviërs bestaat onduidelijkheid. Zelf hebben ze gezegd Srebrenica te zijn binnengetrokken omdat het regeringsleger de enclave gebruikt als uitvalsbasis voor aanvallen op stellingen van de Serviërs. De VN gaan ervan uit dat het de Serviërs er niet om te doen is de hele enclave in handen te krijgen. Waarschijnlijk willen ze de wegen van en naar de enclave steviger in handen krijgen, hun eigen aanvoerroute langs Srebrenica veiligstellen en de omvang van de enclave verkleinen.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros-Ghali, kwam zaterdag in Genève tot de conclusie dat de situatie in ex-Joegoslavië “uitzonderlijk ernstig is”. Hij gaf zijn bemiddelaars en onderhandelaars in ex-Joegoslavië opdracht hun pogingen te intensiveren om de strijdende partijen tot een regeling te dwingen. Boutros-Ghali sprak zaterdag in Genève met zijn gezant Akashi, VN-onderhandelaar Stoltenberg, de bevelhebbers van de VN-vredesmacht, de generaals Janvier en Smith, en de Hoge Commissaris van de VN voor Vluchtelingen, Ogata. Ook Stoltenberg liet zich somber uit. “Ik ben altijd wel een beetje optimistisch geweest, maar we moeten nu de werkelijkheid onder ogen zien”, zei hij. (Reuter, AP, AFP)