Kohl en Polen zijn tevreden na bezoek

BONN, 10 JULI. Bondskanselier Helmut Kohls driedaagse bezoek aan Polen, dat hij zaterdag afsloot met een herdenkingsplechtigheid in Auschwitz en een discussie met jongeren in Kraków, is volgens de Poolse minister van buitenlandse zaken, Wladyslaw Bartoszewski, “buitengewoon geslaagd” geweest.

Ook Kohl zelf zei zaterdag, na terugkeer in Bonn, dat hij “zeer tevreden” is over de resultaten van zijn bezoek. In zijn kanselarij heette het dat de kwaliteit van de Pools-Duitse betrekkingen “merkbaar versterkt” zijn. In Bonn wordt erop gewezen dat Kohl na zijn recente reizen naar Nederland (eind mei) en Israel (vorige maand) nu een derde als “moeilijk” beschouwd officieel bezoek aan een partnerland tot een goed einde heeft gebracht.

Kohl, die zijn laatste officiële bezoek aan Polen in november 1989 overhaast moest afbreken omdat de Muur in Berlijn viel, heeft met de Poolse premier Józef Oleksy geregelde politieke consulaties (naar het Frans-Duitse model) en een telefonische 'hot line' tussen Warschau en Bonn afgesproken. Voor veel enthousiasme bij zijn gastheren had hij gezorgd in een rede voor het Poolse parlement, waarin hij een Europa zonder Polen “slechts een torso” genoemd had. Het zou “een catastrofe” voor Duitsland zijn als de Pools-Duitse grens ook de oostgrens van de Europese Unie zou blijven, aldus Kohl.

Zijn spijtbetuiging voor het leed dat nazi-Duitsland Polen heeft toegebracht én zijn oproep om samen aan een nieuwe Europese toekomst te werken, “waarin onze kinderen in de 21ste eeuw vreedzaam moeten kunnen leven” hadden veel goed gedaan. Dat gold ook voor zijn toezegging dat de Bondsrepubliek Polens advocaat wil zijn voor toetreding tot de NAVO en de Europese Unie “vóór het einde van deze eeuw”, waar Bartoszewski dankbaar op wees. In Bonn is erop gewezen dat Kohl in Warschau óók had onderstreept dat Polen op economisch en politiek gebied zelf de zwaarste taak heeft, dat wil zeggen: zichzelf voor toetreding tot de EU moet kwalificeren.

Zoals de kanselier in Nederland een goede keus had gemaakt door zijn bezoek in Rotterdam te beginnen, had hij de uit 1364 daterende Jagiellonen-Universiteit in Kraków goed gekozen voor een discussie met studenten. Van die universiteit lieten de nazi's in november 1939 185 professoren in één klap deporteren naar hun concentratiekampen. Kohl pleitte in Kraków voor intensivering van de jeugduitwisselingsprogramma's, waaraan ondanks beperkte fondsen de afgelopen drie jaar 150.000 jongeren hebben deelgenomen.

Spiegelbeeldig aan het succes van zijn bezoek in Polen was afgelopen weekeinde de kritiek die (de afwezige) Kohl kreeg op een congres van de 'Schlesische Landsmannschaft' in Neurenberg. Het noemen van Kohls naam was daar al goed voor boe-geroep. De voorzitter van deze organisatie van in 1945 uit Silezië verdreven Duitsers, Herbert Hupka, eiste een hersteld “Recht auf Heimat” voor zijn leden.

Wolfgang Schäuble, fractieleider van de CDU/CSU in de Bondsdag, bracht daar tegenin - soms onder luid gejoel van zijn gehoor - dat Duitsland het verlies van gebieden als Silezië “heeft moeten accepteren” maar dat het “Recht auf Heimat” daarmee niet verspeeld is. Als Polen straks lid van de EU is (en dan vrijheid van verkeer en vestiging binnen de Uniegrenzen aanvaardt) kunnen Duitsers die zoiets willen in hun Silezische “Heimat” gaan wonen, zei hij.