Erg veel Haydn, maar Mozart wint, dankzij klarinettiste Meyer

Concerten: Radio Kamerorkest o.l.v. Frans Brüggen m.m.v. Alexei Loebimov (piano) en Sabine Meyer (klarinet). Programma: Muziek van W.A. Mozart en J. Haydn. Gehoord: 8, 9/7 Concertgebouw Amsterdam. Radio-uitz.: 2, 9/8 20.02 uur Avro Radio 4.

Haydn beheerste het 'Rondom Mozart'-festival dat het Radio Kamerorkest dit weekeinde gaf tijdens de Zomerconcerten in een drie keer geheel uitverkocht, tropisch heet Amsterdams Concertgebouw. Maar ondanks vijf prachtig gespeelde Haydn-symfonieën zorgde Mozart toch voor het hoogtepunt: zijn Klarinetconcert KV 622 werd uitzinnig mooi gespeeld door Sabine Meyer.

De klarinettiste, rond wie ooit tussen Herbert von Karajan en zijn Berliner de strijd uitbrak over de vraag of zij de eerste vrouw in het orkest zou worden, is het toporkestniveau al lang ontstegen. Achteraf is de inzet van Karajan voor Meyer nog slechts te bezien als een achterhoedegevecht. Meyer is een soliste op wereldniveau, al is het jammer dat er relatief zo weinig concertante klarinetmuziek is waaraan zij voor een groot publiek recht kan doen. In oktober en februari geeft ze twee kamermuziekconcerten in de Kleine Zaal met het Wiener Streichsextett en pianist Christian Zacharias.

Meyer speelde het Klarinetconcert, toch al een van Mozarts allermooiste muzieken, op superieure wijze. Het speelplezier dat van haar afstraalt begint al voor ze haar eerste noot heeft geklonken, als ze luistert en zichtbaar geniet van de orkestrale inleiding. In haar optreden leek ze zelfs meer af te gaan op het spel van de eerste violistes dan op de directie van Brüggen.

Meyer speelde Mozart op een reconstructie van de klarinet van Anton Stadler, voor wie Mozart het concert kort voor zijn dood schreef. Zó laag klonken de laagste noten daarop, dat het telkens leek alsof ze tegelijkertijd een gewone èn een basklarinet bepeelde.

De techniek is bij Meyer smetteloos, de virtuositeit is enerverend, haar vermogen tot het aanbrengen van nuances in de dynamiek (het verschil tussen hard en zacht) is verbazingwekkend. En haar muzikaliteit is zó uitbundig dat die elke noot tot tintelen brengt of - zoals in het langzame deel het geval was - een golf van ontroering veroorzaakt, vooral op het moment dat de muziek in een pianissimo-passage even geheel tot stilstand kwam.

Terwijl Meyer zondagavond het Radio Kamerorkest wel leek te overspelen, was zaterdagavond het omgekeerde het geval, toen Alexei Loebimov de solist was in Mozarts Pianoconcert KV 491. Terwijl Loebimov bekend staat om zijn liefde voor historische instrumenten, bespeelde hij hier een gewone Steinway met een dito klank. Stilistisch ontstond een diepe kloof tussen hem en het orkest, dat weliswaar ook modern instrumentarium hanteert, maar dat onder leiding van Brüggen behoorlijk 'authentiek' klinkt.

Terwijl vooral de houtblazers telkens weer opvielen door lyrisch opbloeiende frases, klonk het aandeel van Loebimov nogal kil en kaal. Het viel hem zelf kennelijk ook als hinderlijk op, want in de loop van het concert probeerde hij daar met een wat zachtaardiger aanslag iets aan te doen, al bleef het effect daarvan beperkt. Tijdens het recital dat Loebimov en de cellist 13 augustus geven, zal de pianist in Beethoven wel een ouderwetse Erardvleugel bespelen.

De vier Parijse Haydn-symfonieën (nrs 83, 84, 85 en 87), die in het Mozartfestival klonken, werden buitengewoon fraai, zorgvuldig, fijnzinnig en onderhoudend gespeeld. Maar muzikaal maakte de vroege Symfonie nr 26 'Lamentatione' (1765) op mij de meeste indruk: de verheven zwaarmoedigheid is hier de voorafschaduwing van Haydns passiemuziek Die sieben letzte Worte unseres Erlösers am Kreuze uit 1785.

Het komende weekeinde geven de pianiste Maria João Pires en de violist Augustin Dumay in de Zomerconcerten drie Beethovenconcerten, zodat dan in twee weekeinden ruim aandacht is besteed aan de eerste Weense School - Haydn, Mozart, Beethoven - in stilistisch opzicht dè Klassieke Muziek.