Dutchbat

DE VERZAMELDE INTERNATIONALE autoriteiten blijken ten aanzien van Bosnië hardleers. Opnieuw is het praktisch uitgesloten met harde hand op de brutale provocaties van de Bosnische Serviërs te reageren. Want opnieuw hebben dezen een dertigtal blauwhelmen, ditmaal alleen Nederlanders, in handen die desgewenst als gijzelaar dienst kunnen doen. De verklaring die van de voortdurende algemene passiviteit van VN en NAVO officieel is gegeven, wil dat er nu juist een doorbraak binnen bereik is over de bevoorrading van Sarajevo, waar bevolking en VN-garnizoen door een volgehouden isolement in ernstige moeilijkheden dreigen te geraken. Daarvoor moesten de belangen van de bevolking van Srebrenica en van de Nederlandse militairen kennelijk wijken. De Serviërs hebben de internationale gemeenschap zo in de tang.

Minister Voorhoeve acht het nog onduidelijk wat de Serviërs in Srebrenica precies van plan zijn. De bewindsman mag ervan uitgaan dat hun doel niet minder is dan voortzetting van de in 1992 begonnen etnische zuivering en dus beëindiging van de status van die stad als een door de VN 'beveiligde moslim-enclave' in Servisch gebied. Nu de onderhandelingen over een verdeling van Bosnië stagneren en nu de Bosnische regering alles in het werk stelt om op verschillende slagvelden het initiatief over te nemen, ligt het voor de hand dat de Serviërs bereid zijn hun sterkste troeven uit te spelen. Bovendien betekent een succesvolle wurging of zelfs de val van Srebrenica een verdere vernedering van de internationale organisaties die zich voor de stad garant hebben gesteld.

HOE VERWARD DE toestand is, valt op te maken uit de verschillende commentaren. Waar minister Voorhoeve meent dat een verdediging van de enclave door Dutchbat gezien de krachtsverhoudingen ter plaatse onmogelijk is, meldde een VN-voorlichter dat Dutchbat een verdedigende positie met antitankwapens heeft ingenomen. Als dat laatste waar is, dreigen de Nederlandse blauwhelmen met een oorlogstaak te worden opgescheept met een hand op de rug gebonden. Steun vanuit de lucht zou mogelijk Dutchbat zelf kunnen redden, maar zou de door de Serviërs afgevoerde Nederlandse militairen in een bijzonder penibele positie kunnen brengen.

Alsof de dreiging die van de Serviërs uitgaat nog niet genoeg is, is dit weekeinde de Nederlandse soldaat eerste klas Raviv van Renssen doodgeschoten door een post van het Bosnische regeringsleger. Dat in die strijdmacht de frustratie over de blauwhelmen een gevaarlijke hoogte heeft bereikt, laat zich wel begrijpen. De VN-soldaten paren per definitie een zekere bemoeizucht aan een gedemonstreerde onmacht om afspraken ook af te dwingen. Of de commandant van het groepje zich terugtrekkende Nederlanders onnodige risico's heeft genomen, zal dienen te worden uitgezocht. Een en ander zal intussen in Nederland de nog altijd aanwezige sympathie voor de door moslims gedomineerde partij niet versterken.

VOOR DEN HAAG MOET het lot van Van Renssen en dat van Dutchbat in zijn geheel te denken geven. Niet omdat de Nederlandse bijdrage aan de VN onder alle omstandigheden onmiddellijk gerelateerd zou moeten worden aan gebrachte offers. Van het begin af is duidelijk geweest dat 'peacekeeping' risico's met zich brengt. Maar wel omdat voortdurend de mogelijkheden van de internationale operatie in Bosnië moeten worden afgewogen tegen de steeds weer opgeworpen nagenoeg onoverwinnelijk gebleken hindernissen. Het ziet er bijvoorbeeld naar uit dat de snelle-interventiemacht-in-opbouw om te beginnen een averechtse uitwerking heeft. De tijd die deze opbouw in beslag neemt, gebruiken de Serviërs om zoveel mogelijk voldongen feiten te scheppen. Deze strijdmacht zou de blauwhelmen soelaas moeten brengen, maar brengt de verschillende VN-opstellingen juist versneld in de problemen.

Regering en parlement mogen van de VN-hiërachie en van Nederlands bondgenoten in de Veiligheidsraad eisen dat deze de Nederlandse blauwhelmen dezelfde zorg en aandacht schenken als andere nationale contingenten. In Srebrenica lopen de Nederlanders momenteel spitsroeden. In VN-verband hebben zij een van de zwaarste opdrachten te vervullen gekregen. Hun aflossing-volgens-schema laat bovendien lang op zich wachten. De VN hebben hun verplichtingen ten aanzien van de troepenleveranciers en ten aanzien van de ingezette militairen niet minder na te komen, dan die ten aanzien van de door oorlogshandelingen getroffen bevolkingsgroepen.