Lancering van de eerste Europese spionagesatelliet

AMSTERDAM, 8 JULI. Europa heeft eindelijk een eigen spionagesatelliet. Gisteren bracht een Ariane-raket van de ESA, de European Space Agency, de kunstmaan Helios 1 in een baan rond de aarde. Zij werd gelanceerd vanaf de lanceerbasis Kourou in Frans Guyana. De Franse satelliet bevindt zich op een hoogte van ongeveer 800 kilometer.

Met de lancering van de met camera's uitgeruste Helios 1 hebben de Europese Navo-partners een einde gemaakt aan het Amerikaanse monopolie op het gebied van spionage per satelliet. Volgend jaar moet een tweede Helios 1-kunstmaan in omloop worden gebracht.

Frankrijk heeft de Verenigde Staten er bij herhaling van beschuldigd met satellieten verkregen intelligence achter te houden voor hun Europese bondgenoten. Vooral tijdens de Golfoorlog liep de Franse verontwaardiging hierover hoog op. In een recenter verleden zette ook de terughoudendheid van de Verenigde Staten om volledig inzage te geven in hun informatie over het slagveld in Bosnië kwaad bloed. In het geval van Bosnië wezen de Fransen de Amerikanen er ettelijke malen op dat Frankrijk duizenden blauwhelmen in Bosnië heeft gestationeerd in het kader van een VN-missie die ook de steun heeft van de VS. Duitsland deelt de Franse mening over de noodzaak van eigen intelligence. “Zonder een onafhankelijke voorziening van informatie zal de Europese veiligheidspolitiek een fragiele structuur blijven houden”, aldus de Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, vorige maand.

De onwikkeling en bouw van de Helios 1A begonnen in 1986 en hebben meer dan 3 miljard gulden gekost. Spanje en Italië hebben respectievelijk zeven en veertien procent van het project gefinancierd.

De Helios 1 is niet zo geavanceerd als haar Amerikaanse tegenhangers. De lancering gisteren betekent dan ook niet dat Europa onmiddellijk volledig onafhankelijk is geworden van informatie van Amerikaanse satellieten. De Franse satelliet kan, aldus een Franse ruimtevaartanalyst, uitsluitend overdag foto's maken en dan nog alleen als er geen wolkendek is. De Helios 1 zou ook slechts een resolutie hebben van één meter. Van de Amerikaanse satellieten van het type KeyHole wordt aangenomen dat deze 24 uur per dag en bij slecht weer nog voorwerpen met een doorsnee van een CD kunnen waarnemen. Buiten de Verenigde Staten beschikken alleen China, Rusland, India en Israel over spionagesatellieten. Dat laatste land lanceerde begin dit jaar een eerste spionage-kunstmaan, de Ofeq 3.

Aan modernere Europese satellieten - de Helios 2, de Osiris en de Horus radarsatelliet - wordt inmiddels wel al aan de tekentafel gewerkt. Frankrijk heeft te kennen gegeven de ontwikkelingskosten van deze satellieten niet alleen te willen dragen en probeert daarom Duitsland te interesseren voor de aanschaf van de Helios 2. Het Amerikaanse concern Lockheed-Martin heeft Duitsland echter als antwoord op het Franse voorstel eveneens een satelliet aangeboden voor bijna één miljard gulden, een relatief klein bedrag voor een complete spionagekunstmaan.

Het Franse plan kreeg vorige maand steun in de rug van de West-Europese Unie (WEU). Tijdens een bijeenkomst van deze Europese defensie-organisatie pleitten de WEU-ministers om de kosten van de financiering van de nieuwe satellieten over de verschillende WEU-partners te verdelen. De WEU heeft in het Spaanse Torrejon al een operationeel grondstation waar informatie van civiele satellieten wordt geanalyseerd. Verwacht wordt dat de Duitse bondskanselier, Helmut Kohl, de Franse president, Jacques Chirac, bij zijn bezoek aan de Franse hoofdstad volgende week dinsdag van een besluit over de aanschaf van een Amerikaanse of Franse satelliet op de hoogte zal stellen.