De kijker die alles wil meemaken, zal bekaf zijn bed inrollen; Vijf nieuwe zenders vechten om de vinger van de 'zapper'

AMSTERDAM, 8 JULI. Volledig afgemat zal de kijker van SBS 6 het toestel uitzetten. Degene die afstemt op SBS 6 is namelijk een 'actieve kijker'. Die maakt wat mee. Die rijdt vanaf 28 augustus mee achterop een motorfiets door nachtelijk Nederland, komt samen met verslaggever Storms op voor 'het gemangelde individu' (“Storms is de naam, Pieter Storms”) of puft vanaf de bank mee met de serie 'De bevalling'.

Zo presenteerde de commerciële zender SBS 6 zich deze week aan de reclamemakers van Nederland. De vijfde nieuwe commerciële zender binnen één jaar tijd. Vorige maand had Veronica, dat vanaf 1 september het publiek bestel verlaat, de reclamewereld proberen te verleiden. Intussen proberen TV 10 Gold, The Music Factory en Euro 7 in steeds meer huiskamers binnen te dringen. De kijker die alles wil meemaken, zal inderdaad bekaf zijn bed inrollen. Maar bij welke zender zal de zapper het vaakst zijn vinger laten rusten? Nederland 1, Nederland 2, Nederland 3, RTL 4, RTL 5 ... en dan ... SBS 6 of Veronica?

In allerijl heeft de zender ook een zes aan zijn naam toegevoegd. Nog even had SBS 6 overwogen de naam te veranderen in TV 7 met als slogan 'Alleen Veronica neemt genoegen met een zesje', maar dat vonden ze bij nader inzien toch al te flauw. “Veronica komt op zes”, zo had de directievoorzitter van Veronica tijdens hun presentatie bezworen. Om de kijker daartoe aan te zetten zendt Veronica in ieder geval op zes september de voetbalwedstrijd Nederland-Wit Rusland uit. In oktober 1993 was het RTL 5 met de voetbalwedstrijd Nederland-Engeland ook gelukt om zich op de eerste dag van uitzending massaal van de kabel te laten plukken.

Televisie uit uw achtertuin, dat is wat directeur Fons van Westerloo met SBS 6 voorstaat. Als hij aan iemand uit Overijssel vraagt: 'Herken je je eigen omgeving als je naar de televisie kijkt?', dan is het antwoord steevast 'nee!'. De landelijke televisie is volgens Van Westerloo steeds meer 'Randstadtelevisie' geworden. Als er voor een actualiteitenprogramma opnames in een ziekenhuis gemaakt moeten worden, is dat altijd weer het Amsterdams Medisch Centrum. “Door onze programma's landelijk te plaatsen krijgen we een sterke binding met de kijker”, zegt Van Westerloo. Dus gaat in het programma Nachtrijder de 'bijzondere vrouw op motorfiets' ook in Groningen “op zoek naar vertier of troost, terwijl u slaapt”.

In het actualiteitenprogramma 'Het hart van Nederland' wil Van Westerloo samenwerken met lokale en regionale omroepen. Van Westerloo: “We willen aandacht voor het nieuws dat het journaal niet haalt, maar wat ons wel allemaal aangaat.” Bestaande nieuwsrubrieken halen daar ten onrechte hun neus voor op, meent Van Westerloo. Laatst zag hij op de lokale televisie in Hilversum een item over 'partnerhuwelijken' waarmee bijvoorbeeld verbintenissen tussen broer en zus kunnen worden bezegeld. Een “enig onderwerp” dat volgens Van Westerloo iedereen interesseert, maar dat het landelijk nieuws nooit zou halen.

Hoewel SBS 6 zich nadrukkelijk profileert met nieuwe Nederlandse produkten, bestaat de programmering van deze Zweeds- Amerikaanse zender vooralsnog voor zestig procent uit buitenlandse, voornamelijk Amerikaanse, series, speelfilms en talkshows. Voor de programmering van SBS 6 deed Van Westerloo verder een gulle greep uit de kast van RTL 5 waar hij in maart dit jaar als programmadirecteur vertrok. Behalve Pieter Storms nam hij bijvoorbeeld ook interviewer Theo van Gogh mee met diens 'Een prettig gesprek'.

Met SBS 6 hoopt Van Westerloo midden volgend jaar een marktaandeel van ongeveer negen procent te hebben. Dat betekent dat van alle Nederlander die televisie kijken negen procent op SBS 6 heeft afgestemd. Bij de zenders van Arcade - The Music Factory en TV 10 Gold - zijn ze wat bescheidener. De muziekzender en de zender met oude series zoals Dynasty, The Monkees, Hill street blues en Charlie's Angels zijn relatief goedkoop en dus al met een marktaandeel van respectievelijk drie en vijf procent winstgevend. Inmiddels hebben TV 10 Gold en The Music Factory volgens een Arcade-woordvoerder ieder ruim één miljoen aansluitingen.

Hoe bescheiden ook, The Music Factory heeft voor de zekerheid toch ook maar een '6' aan het logo toegevoegd. Maar voordat de afstandsbediening kan worden geprogrammeerd, moeten de zender wel eerst op de kabel. Om aarzelende kabelexploitanten aan te sporen is The Music Factory een kaartenactie begonnen. 'Beste kabelexploitant' staat er voorgedrukt op de flyer die onder de doelgroep wordt verspreid, 'ik wil THE MUSIC FACTORY ook bij mij op de kabel (en liefst zo snel mogelijk). Bedankt voor de moeite'.

Deze week moest directeur van Arcade TV J. Soer zich komen verantwoorden bij het Commissariaat voor de Media. De wet schrijft voor dat een commerciële zender bij aanvang in dertig procent van de huiskamers te zien moet kunnen zijn, dat zijn ongeveer 1,9 miljoen aansluitingen. Zo ver is Arcade dus nog lang niet. Toch besloot het commissariaat uiteindelijk geen stappen te ondernemen. Het ministerie van OCW had nu eenmaal prematuur een vergunning afgegeven, wat zou het commissariaat daar dan nog aan gaan tornen. Bovendien wil staatssecretaris Nuis (media) het criterium van dertig procent uit de mediawet schrappen.

Maar veel meer tijd zullen de kijkers niet voor de televisie doorbrengen. Voor de komst van RTL 4 in 1991 zat een gemiddelde kijker ongeveer 121 minuten per etmaal voor de televisie, zo blijkt uit cijfers van Intomart. Een jaar na de komst van RTL was de kijktijd per etmaal gestegen tot 147 minuten. Inmiddels is de groei in kijktijd gestopt. Alleen overdag is nog tijd te vinden.

“Zestig procent van de Nederlandse bevolking zit overdag thuis”, zegt directeur H. Andriessen van Euro 7 - waar ze de strijd om de '6' op de afstandsbediening al hadden voorzien. Sinds oktober heeft de zender voor dagtelevisie volgens eigen opgave inmiddels zo'n drie miljoen aansluitingen. De Nederlandse commerciële zender zendt overdag programma's uit over “gezondheid, vrije tijd, natuur en milieu en alles wat met mensen en het leven te maken heeft”. Bijna de helft van de kijkers is ouder dan vijftig jaar. TV-psycholoog Ronald Pino legt hen uit dat “jaloezie een signaal uit het diepste ik is” en kunstschilder Bob Ross - “de bekende krullebol uit Amerika” laat zien hoe je “in slechts 26 minuten de mooiste landschappen op het canvas kunt vastleggen”. Intussen wordt in Amsterdam de laatste hand gelegd aan het nieuwe kantoorpand van SBS 6. Tussen de loshangende kabels en verhuisdozen voorspelt Van Westerloo dat vanaf september vooral RTL 5 “een flinke oplazer” krijgt. Terwijl in de grafiek die RTL 5-medewerkers hem bij zijn afscheid hadden gegeven nog zo mooi te zien was hoe onder zijn leiding het marktaandeel was verdubbeld tot ongeveer tien procent. Als bij SBS 6 straks het plastic van de vloerbedekking mag en het plafond is dichtgemaakt, zal Van Westerloo een mooie plaats voor dat cadeau zoeken.