González oppert houden vervroegde verkiezingen in '96

CÁDIZ, 7 JULI. De Spaanse premier, Felipe González, verzet zich niet langer tegen vervroegde landelijke verkiezingen. Die zullen echter niet eerder worden gehouden dan het voorjaar of najaar van 1996 en niet tijdens het komende half jaar dat Spanje het voorzitterschap van de Europese Unie bekleedt.

Dat heeft González gisteren gezegd na een speciale bijeenkomst in Madrid van zijn partij, de sociaal-democratische PSOE. De premier zei de verkiezingen te zullen uitschrijven wanneer de huidige gedoogsteun van de Catalaanse nationalistische partij (CiU) aan zijn minderheidskabinet komt te vervallen. Naar verwachting zal de CiU hiertoe over tien dagen officieel besluiten.

“Als we klaar zijn met alle activiteiten van dit semester zijn we bereid te overwegen om overleg te beginnen [met de nadere partijen] over een electorale kalender, incluis de mogelijkheid van het naar voren halen van de verkiezingen naar de eerste helft van 1996”, aldus González, wiens termijn formeel pas halverwege 1997 afloopt.

De premier wilde nog geen antwoord geven op de vraag of hij de PSOE de komende verkiezingen zal leiden. Tijdens zijn persconferentie zei González dat het bestuur van zijn partij in september een besluit zal nemen over het partijleiderschap. Anders dan bij eerdere gelegenheden liet González zich er niet over uit of hij beschikbaar blijft om de partij aan te voeren.

González' aankondiging volgt op het bekendworden van nieuwe, voor de regering-González beschadigende informatie over het jarenlang illegaal afluisteren door de geheime dienst CESID van prominente Spanjaarden onder wie koning Juan Carlos. In verband met de kwestie traden vorige week vice-premier Serra en minister van defensie García Vargas af.

De CiU had van González geëist dat hij de politieke agenda voor de komende tijd bekend zou maken. De Catalaanse nationalisten dreigen met het opzeggen van hun voor González onontbeerlijke steun als gevolg van de toenemende spanningen tussen beide partijen. Zo heeft González aangekondigd dat de ministerraad vandaag de liberale abortuswetgeving zal goedkeuren waartegen de katholieke vleugel binnen de CiU zich fel heeft verzet.

CiU-leider Jordi Pujol toonde zich gisteren ingenomen met de verklaring van González. De regio-president wil de landelijke verkiezingen begin volgend jaar te houden. Er wordt rekening mee gehouden dat Pujol de verkiezingen in de invloedrijke regio Catalonië eveneens zal vervroegen naar eind dit jaar.

Ondanks de aanhoudende stroom schandalen van de afgelopen anderhalf jaar - onder meer over corruptie en doodseskaders die met officiële goedkeuring tegen de Baskische ETA zouden hebben geopereerd - heeft de premier tot dusver geweigerd toe te geven aan de druk van de oppositiepartijen om vervroegde verkiezingen uit te schrijven. In mei kwam de positie van de regering verder onder druk te staan met de zware verliezen die de PSOE leed in de gemeentelijke en regionale verkiezingen.

De conservatieve oppositiepartij Partido Popular (PP) en hun linkse evenknie Izquierda Unida (IU) uitten gisteren felle kritiek op de verklaringen van González. Beide partijen vinden dat González onmiddellijk moet aftreden. Volgens hen tracht de premier uitsluitend tijd te winnen.