Fokker te duur om failliet te gaan

ROTTERDAM, 7 JULI. Fokker moet opnieuw met de pet rond, maar het probleem is dat iedereen al een of meermalen een vette cheque heeft uitgeschreven en dat de Duitse grootaandeelhouder Daimler-Benz vorige week zelf is aangelopen tegen een ongekende financiële tegenslag. Het zwaard van Damocles boven Fokker is een faillissement - en dat is dichterbij dan ooit.

Het verlies van ongeveer 500 miljoen gulden dat Fokker gisteren meldde, heeft het eigen vermogen teruggebracht tot 200 miljoen gulden. In dit verliestempo is Fokker over 80 dagen ook door zijn laatste vermogen heen. In oktober moet er een oplossing zijn, zo stelde een woordvoerder van minister Wijers (economische zaken) gisteren in het vooruitzicht. In november moet Fokker beleggers een eerste aflossing betalen op een obligatielening en daarvoor moet in elk geval geld in kas zijn, anders is de kans groot dat een van die beleggers faillissement zal aanvragen.

Hoeveel geld nodig is om Fokker te redden vormt al weken de inzet van gesprekken tussen Fokker, de overheid en DASA, de vliegtuigdochter van Daimler-Benz. Beleggingsanalist A. Mulder van de Britse zakenbank BZW verwacht dat er een miljard gulden op tafel moet komen. Harde guldens; boekhoudkundige creativiteit biedt geen soelaas.

Fokker redden is duur, Fokker laten vallen lijkt nog duurder. De afgelopen twee jaar hebben de overheid en DASA al enorme bedragen gespendeerd om Fokker op de been te houden: meer dan 1,2 miljard gulden. Plus meer dan 400 miljoen gulden gederfde belastinginkomsten omdat Fokker vorig jaar 'een schoenendoos' met technische kennis aan de Rabobank verkocht, die de kosten in mindering kan brengen op haar belastingpost.

De bedragen van de steunacties voor Fokker vertellen niet het hele verhaal van de financiële belangen die voor de overheid en DASA op het spel staan. Fokker moest eind vorig jaar nog 950 miljoen gulden aan opgenomen ontwikkelingskredieten terugbetalen aan de overheid en overheidsgelieerde intermediairs. Daimler-Benz op zijn beurt had toen ook nog 250 miljoen aan kredieten verstrekt en als toeleverancier nog een kleine 200 miljoen tegoed.

De noodsituatie bij Fokker komt een week nadat Daimler-Benz bekendmaakte dat er dit jaar niet, zoals werd verwacht, meer dan een miljard mark winst wordt gemaakt, maar een verlies van circa 3 miljard.

Pag.10: Overeenkomst met oude DAF frappant vervolg FOKKER

De Nederlandse overheid heeft het evenmin gemakkelijk: waar moet zij haar deel (de helft) van de kapitaalinjectie - 500 miljoen gulden - vandaan halen? Uit verkopen van staatsdeelnemingen, zoals KPN, NedCar of DSM?

Met de broodnodige kapitaalinjectie is er voor Fokker nog een andere, hoogst ongebruikelijke optie, zegt BZW-analist Mulder. Fokker moet - bijvoorbeeld in ruil voor een werkgelegenheidsgarantie - de vakbonden ervan overtuigen de salarissen niet meer in guldens maar in dollars uit te betalen. Naast de ingezakte vliegtuigmarkt is de waardedaling van de dollar het kernprobleem van Fokker. De prijs van vliegtuigen wordt berekend in dollars die alleen al in laatste zes maanden bijna 20 cent minder waard zijn geworden, terwijl de bulk van de kosten - salarissen - in guldens is.

Het overrompelende verlies bij Fokker, dat voor het hele jaar op 750 miljoen gulden wordt geschat, zorgt voor een surrealistisch koersverloop van de aandelen van de vliegtuigbouwer op de Amsterdamse effectenbeurs. Vanochtend zakte de koers tachtig cent naar negen gulden. Op basis daarvan is Fokker op de beurs nog 470 miljoen waard, meer dan het dubbele van de waarde die Fokker op zijn eigen balans aangeeft. Het legioen onzichtbare particuliere beleggers, die naast Dasa en de overheid de aandeelhouders zijn, kan maar moeilijk afscheid nemen van hun bezit, zeggen handelaren op de beurs. Fokker lijkt wat dat betreft op Daf, een oude beurslieveling van de “kleine” belegger.

Terwijl Daf begin 1993 al bijna failliet was, betaalden beleggers op de beurs nog grif zes gulden voor aandelen die een week later waardeloos bleken te zijn. Als Fokker gered wordt zijn de vooruitzichten voor de gewone beleggers somber. Een financiele reorganisatie lijkt onvermijdelijk. Beleggingsanalist Mulder verwacht dat Fokker 100 miljoen, misschien wel 200 miljoen nieuwe aandelen moet uitgeven om benodigd kapitaal aan te trekken. Als er weer winst wordt gemaakt - op zijn vroegst 1997 - moet het resultaat worden verdeeld over drie of misschien wel vijf maal zoveel aandelen als er nu zijn.

Het zorgwekkende voor de ongeveer 6500 werknemers en de leveranciers van Fokker is dat het echte eigen vermogen al verdwenen is en dat Fokker nu nog op de been wordt gehouden door een ongebruikelijk soort lening van 600 miljoen gulden van Dasa. Die lening mag volgens Fokker en zijn accountants meetellen als echt aandelenkapitaal is. Deze leningen zijn typische financiele noodverbanden: een vergelijkbare lening was de laatste strohalm van het automatiseringsbedrijf HCS dat na een lang gerekte overlevingsstrijd in 1992 op de fles ging.

Een financiele voorwaarde voor een kapitaalinjectie van een miljard gulden is volgens beleggingsanalist Mulder van BZW wel dat er een oplossing komt voor de onverkochte vliegtuigen die Fokker nu al meer dan een jaar als een molensteen om de nek hangen. Daarbij gaat het om vliegtuigen ter waarde van een miljard gulden. Fokker praat tot nu toe zonder resultaat over verkoop van deze vliegtuigen aan leasemaatschappij Debis, die gelieerd is aan Daimler-Benz.