Huiskamergesprekken moeten vooroordelen tussen allochtonen en autochtonen wegnemen; Nijmeegse modelwijk wil geen groetjes

NIJMEGEN, 5 JULI. Maxy Piar had het moeilijk gevonden autochtonen uit te nodigen om een avond lang over vooroordelen in het Nijmeegse wooncomplex Boeckstaetehof te spreken. De oorspronkelijke op Curaçao geboren vrouw had binnen een mum van tijd wel een aantal allochtonen gevonden, maar bij een Nederlander klopt ze niet zo maar aan. Toen ze op aandringen van haar Nederlandse vriendin Marja Hodes twee bovenburen wilde uitnodigen, waren deze “gelukkig” niet thuis. Kon Maxy Piar de uitnodiging in de brievenbus stoppen.

Pairs huiskamer is uiteindelijk gevuld met twee autochtone vrouwen, getrouwd met een Libanees en een Ghanees, een Chinese vrouw die in Duitsland werd geboren en en al jonge leeftijd naar Nederland kwam, de Ghanese echtgenoot, een Turkse dame en een jonge vrouw uit voormalig Joegoslavië, die vier jaar geleden naar Nederland kwam om stage te lopen en trouwde met een Nederlandse man.

Boeckstaetehof blijkt niet te lijden onder grote etnische problemen. De geuite klachten komen voor in ieder wooncomplex waar mensen op, onder en naast elkaar leven: de bovenburen van Marja Hodes draaien hard muziek, de buren van de Joegoslavische Marina Niggebrugge maken de hele nacht ruzie. Daarentegen speelt de bovenbuurman van Maxy Piar heel mooi piano - als hij speelt, gaat zij er rustig voor zitten.

“Een modelbuurt”, constateert het Nijmeegse raadslid Willem van den Heuvel (D66) ongelovig. Hij is aanwezig bij dit 'huiskamergesprek', zoals dat ook in gemeenten als Rotterdam voorzichtig zijn intrede doet. In Nijmegen worden de huiskamergesprekken door de welzijnsorganisatie Tandem georganiseerd. In totaal vinden voor september 28 van dergelijke ontmoetingen in verschillende Nijmeegse wijken plaats. Daarna wordt het project afgesloten met een dag op het stadhuis, waar de deelnemers worden ingewijd in de duistere krochten van subsidies en regelingen. Ook kunnen ze hun voorstellen “als echte politieke fracties” indienen. De 'echte' Nijmeegse politiek heeft beloofd die dag met hen te debatteren.

Boeckstaetehof telt een aantal flatgebouwen, die voornamelijk onderdak bieden aan pas afgestudeerde twintigers en dertigers. De flats kennen veel multiculturele relaties. Op de galerije bij Marja Hodes - zelf getrouwd met een Ghanees - woont volgens haar zeggen slechts één autochtoon stel.

Boeckstaetehof mag dan een modelbuurt zijn, haar allochtone bewoners voelen zich vaak nog een vreemde eend in de bijt. Vooral de 'nieuwkomers' Marina Niggebrugge uit ex-Joegoslavië en Nash Gariba uit Ghana verbazen zich over het gebrek aan gastvrijheid en gezelligheid. De oorzaak zou liggen in de opvoeding en het klimaat. “In Ghana groet iedereen elkaar. Hier hebben de mensen het koud, duiken ze weg in een dikke jas. Ze willen helemaal geen groetjes”, zegt Gariba verbaasd.

Naast verbazing is er ook woede. Niggebrugge is vooral boos dat ze geen baan kan krijgen. Ze is afgestudeerd aan de universiteit van Belgrado, maar Nederlandse werkgevers kijken niet eens naar haar diploma. Inmiddels is ze een opleiding in Nederland begonnen. Af bij nul, zegt ze zelf. Maxy Piar, al zestien jaar in Nederland, voorspelt haar toekomst. “En als je klaar bent met je studie, ben je te oud en te duur voor de arbeidsmarkt.”

Je moet de spelregels leren, zegt Maxy Piar uit Curaçao. De Chinese Jeanette Tan, die op achtjarige leeftijd naar Nederland kwam, knikt. Beide vrouwen zijn die-hards in het gezelschap, die door “lang observeren” uiteindelijk de Nederlandse regels onder de knie kregen. Dat ging niet vanzelf. Zo werd Piar gevraagd voor een etentje in een restaurant. Na afloop werd de rekening gedeeld. Piar geneerde zich, ze had geen geld meegenomen in de veronderstelling dat het een uitnodiging betrof.

Nederland is veranderd, zegt Tan. Op de lagere school was zij de eerste allochtoon. Op het schoolplein wilden de kinderen haar zwarte haren aaien, voor Nederlandse les was ze afhankelijk van een welwillende moeder of het hoofd van de school. “Nu geven scholen onderwijs in de eigen taal en moeten nieuwkomers verplicht Nederlands leren.” Ze zet er haar vraagtekens bij. D66-raadslid Van den Heuvel zegt het probleem te zien: “Den Haag creëert de voorziening en als het dan mislukt, ligt het aan de allochtoon.”

Aan het eind van de avond doen de deelnemers aan het huiskamerproject enkele voorstellen. Marja Hodes pleit voor het plaatsen van bankjes rond de Boeckstaetehof, waar mensen van allerlei afkomst kunnen zitten en praten. Ook wil ze, samen met haar allochtone vrienden, een multicultureel feest geven. Maxy Piar pleit voor minder regelzucht van bovenaf. “Instellingen die dichtbij de mensen in de wijk staan, moeten het voortouw nemen.” Jeanette Tan ziet wel wat in een multiculturele kookcursus. Om elf uur ruimt Piar de hapjes op. Ze keek tegen de avond op, maar is nu tevreden.