'Tsjetsjeense leider wil aftreden in ruil voor erkenning'; Moskou praat met Doedajev

MOSKOU, 4 JULI. De Russische regering heeft gisteren, voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Tsjetsjenië, rechtstreeks met de Tsjetsjeense leider Dzjochar Doedajev onderhandeld. Doedajev liet in het gesprek weten dat hij weigert als onderdeel van een vredesregeling af te treden, tenzij de soevereiniteit van de deelrepubliek wordt erkend. Voor Rusland is dat tot nu toe onaanvaardbaar geweest. De Russische delegatie komt vandaag voor overleg terug naar Moskou. Morgen zouden de gesprekken in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny worden hervat.

De ontmoeting tussen Arkady Volsky, een vertrouweling van premier Viktor Tsjernomyrdin, en Dzjochar Doedajev, de voormalige luchtmacht-generaal die de deelrepubliek in 1991 naar een onafhankelijksverklaring heeft geleid, is opmerkelijk omdat tegen Doedajev in Moskou een opsporingsbevel is uitgevaardigd. De Tsjetsjeense leider is door president Jeltsin en andere Russische politici herhaaldelijk uitgemaakt voor bandiet en voor een terrorist met wie niet wordt onderhandeld.

De ontmoeting kwam voort uit de onderhandelingen die vorige maand in Grozny zijn begonnen als gevolg van de gijzelingsaffaire in de Zuidrussische stad Boedjonnovsk. In ruil voor vrijlating van hun gijzelaars beloofde Tsjernomyrdin de Tsjetsjeense commando's een vrijgeleide, een staakt-het-vuren in Tsjetsjenië en vredesbesprekingen.

Het staakt-het-vuren wordt elke dag wel ergens in de deelrepubliek geschonden - afgelopen weekeinde kwamen al vier Russische soldaten en twee Tsjetsjenen om. Vanmorgen beschuldigde het Russische ministerie van defensie de Tsjetsjenen ervan een Russische controlepost aan de rand van Grozny met granaten en automatische wapens te hebben aangevallen. Maar ondanks de incidentele schotenwisselingen zijn de onderhandelingen de afgelopen dagen doorgegaan.

Centraal bij de besprekingen staat nu de zogenoemde 'nul-optie'. Die houdt in dat zowel Doedajev als de leiders van de door Moskou in Grozny neergezette regering gelijktijdig aftreden. Daarna zouden verkiezingen worden gehouden. Nog onduidelijk is of de afgetreden politici daaraan dan weer mogen deelnemen. De leiders van de door Moskou neergezette regering in Grozny, Salaambek Chadzjijev en Oemar Avtoerchanov, hebben al met het voorstel ingestemd. In de nacht van zondag op maandag heeft Arkady Volsky Doedajev bezocht in diens schuilplaats in de bergen. Het gesprek duurde ruim drie uur, zei Volsky gisteren.

Pag.5: 'Aanbod van Doedajev verandert niet veel aan onderhandelingspositie'

Volgens Volsky heeft Doedajev gezegd: “Ik ben bereid af te treden met al mijn ministers als de soevereiniteit van Tsjetsjenië wordt erkend.” Gevraagd naar wat Doedajev precies met soevereiniteit bedoelde, antwoordde Volsky: “Ik geloof dat hij onder soevereiniteit verstaat wat de hele wereld er onder verstaat.”

Het persbureau ITAR-TASS meldde dat de leider van de Tsjetsjeense delegatie bij de onderhandelingen, Oesman Imajev, eist dat in een eventueel akkoord elke verwijzing naar de Russische grondwet ontbreekt omdat volgens de grondwet Tsjetsjenië onderdeel is van Rusland. Imajev wees er tegenover TASS ook op dat de positie van Doedajev niet is veranderd. “Hij heeft al veel eerder gezegd dat hij bereid is af te treden. Maar dit kan alleen als de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van de Tsjetsjeense republiek wordt erkend.”

De inval van Russische troepen in Tsjetsjenië begon in december vorig jaar om een eind te maken aan de eenzijdig uitgeroepen onafhankelijkheid van de deelrepubliek. Moskou heeft zich wel enkele keren bereid verklaard te onderhandelen over een vorm van automonie binnen Rusland. Voor de Tsjetsjenen was dit onaanvaardbaar. Toen de strijd eenmaal was begonnen eisten zij bovendien dat voordat onderhandelingen konden beginnen eerst de Russische troepen moesten worden teruggetrokken. De Russen op hun beurt eisten dat eerst de Tsjetsjeense strijders hun wapens moesten inleveren.

De gijzelingsactie in Boedjonnovsk lijkt deze patstelling ten dele te hebben doorbroken. Vorige week zijn afspraken gemaakt over terugtrekking van Russische troepen en ontwapening van Tsjetsjenen, hoewel die pas kunnen ingaan als er een politiek akkoord is bereikt. Tsjetsjeense onderhandelaars beloofden zaterdag dat zij als een gebaar van goede wil alvast in het openbaar enkele zware wapens zouden vernietigen, inclusief drie pantservoertuigen en een tank. Dit is echter niet gebeurd, volgens journalisten ter plaatse omdat het te gevaarlijk bleek te zijn de Tsjetsjeense voertuigen langs de Russische controleposten te rijden naar een centrale plaats waar zij zouden kunnen worden opgeblazen.

Premier Tsjernomyrdin heeft gisteren opnieuw aangekondigd dat hij persoonlijk aan de onderhandelingen zal deelnemen. “Uitganspunt is dat ik op een gegeven moment deelneem. Waar en wanneer hangt van het verloop van de onderhandelingen af.” De premier onderstreepte het belang van de besprekingen, die volgens hem “de laatste kans op een vreedzame regeling in Tsjetsjenië” vormen. “Er zal geen nieuwe kans meer komen. Nu is een periode waarin het onderhandelingsproces het juiste tempo heeft gekregen. Wij hebben niet het recht fouten te maken.”