Tolk: asielzoekers 'standaard' verhoord

ROTTERDAM, 4 JULI. Het ministerie van justitie ondervraagt asielzoekers aan de hand van standaardlijsten, die onder vluchtelingen bekend zijn. Asielzoekers bereiden zich dan ook grondig voor op deze vragen, al of niet met hulp van mensensmokkelaars. Dat schrijft tolk/vertaler F. van Lieshout in een lijvig rapport, dat hij eerder deze maand naar de Nationale Ombudsman en de vaste Kamercommissies voor justitie en buitenlandse zaken heeft gezonden.

Het ministerie van justitie schakelde Van Lieshout van december 1992 tot en met juni 1993 in bij een onderzoek onder Somalische asielzoekers. De onderzoekers weken volgens Van Lieshout af van de standaardlijsten, hetgeen leidde tot verwarring onder de asielzoekers die vervolgens sneller de waarheid vertelden. Van Lieshouts notitie 'Interview alternatieve stijl' zou echter onder in een lade bij Justitie zijn verdwenen. Vorig jaar kreeg Van Lieshout “een zakelijk geschil” met de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) en werd de samenwerking na acht jaar stopgezet.

De IND, onderdeel van het ministerie van justitie en verantwoordelijk voor de intake-gesprekken met asielzoekers, houdt geen enkele rekening met culturele verschillen, stelt Van Lieshout. Zo weten veel inwoners van Afrikaanse landen niet op welke dag zij zijn geboren, omdat dat vaak niet wordt geregistreerd. Na aandringen van de IND noemen zij vaak een datum, om zich in een tweede gsprek weer te vergissen. Deze mensen vallen vervolgens buiten de boot, zo meent Van Lieshout.

Aan de andere kant hebben de standaardlijsten er toe geleid dat mensensmokkelaars vaak 'package deals' aanbieden, schrijft Van Lieshout. Voor veel geld regelt de smokkelaar dan reisdocumenten, vervoer èn een aannemelijk verhaal dat de asielzoeker moet houden tegen ambtenaren van de IND. Drie kwart van de alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's; asielzoekers jonger dan zestien die zonder volwassenen in Nederland arriveren) zou in werkelijkheid ouder zijn dan de leeftijd die ze opgeven. Bijna alle ama's krijgen in Nederland een verblijfsvergunning.

Van Lieshout schrijft in zijn rapport dat het huidige streven van Justitie naar meer gehoren per dag de diepgang niet zal bevorderen maar eerder zal afzwakken. Hij spreekt van een 'hap-snap-beleid' bij de IND. Het ministerie van justitie zal zich over het zakelijk geschil buigen, niet over de rest van de klachten.