Oostduitsers trots op eigen verleden

Gekweld door gevoelens van minderwaardigheid en vervuld van nostalgie zoeken de bewoners van het voormalige Oostduitsland een weg in hun nieuwe vaderland. Vijf jaar nadat de DDR ophield te bestaan, is het verlangen naar de socialistische heilstaat onder zijn vroegere bewoners groter dan vlak na de val van de muur.

Op veel gebieden scoort de DDR in de herinnering van de meerderheid beter dan het huidige Duitsland. Dat blijkt uit een omvangrijk opinie-onderzoek dat het Duitse weekblad Der Spiegel liet uitvoeren onder 1.000 volwassenen in de voormalige boeren- en arbeidersstaat.

Een ruime meerderheid van 67 procent van de ondervraagden is van mening dat de kloof tussen Oost en West niet kleiner, maar juist groter is geworden sinds de val van de Muur. Ruim 70 procent van de Oostduitsers is van mening dat zij in het verenigde Duitsland als tweederangs-burgers te boek staan.

Een minderheid van 15 procent van de ondervraagden zegt zelfs de voormalige DDR, met al haar gebreken, te preferen boven het huidige Duitsland. De overige ondervraagden zouden de DDR niet meer in zijn geheel terug willen, maar prefereren de DDR op deelgebieden boven de huidige situatie. Vijf jaar geleden vonden de voormalige DDR-bewoners hun staat op drie van de negen terreinen beter dan de Bondsrepubliek. Inmiddels scoort de DDR op zeven van de negen terreinen beter. Vooral de huidige sociale voorzieningen moeten het in de vergelijking tussen heden en verleden ontgelden. Woningbouw, opleiding, gezondheidszorg, sociale zekerheid, veiligheid en emancipatie waren in de DDR beter geregeld dan tegenwoordig, meende een ruime meerderheid van de ondervraagden. Alleen als het gaat om welvaart en wetenschap wordt de BRD als superieur gezien.

Onder de bewoners van de nieuwe deelstaten bestaat nog veel sympathie voor de idealen van vroeger. Het socialisme als systeem wordt slechts door 19 procent van de ondervraagden verworpen. Het waren de politici van de DDR die de staat naar de ondergang hebben gevoerd, niet de idealen waarop hij was gebaseerd (79 procent mee eens.) Ook de communistische leer heeft niet al haar charme verloren. Zesentwintig procent van de ondervraagden draagt de communistische ideologie nog steeds een warm hart toe. Onder aanhangers van de PDS is dat zelfs een kleine meerderheid van 57 procent.

Onderdeel van de nostalgie is ook het gevoel onder 82 procent van de ondervraagden dat “het leven vroeger eenvoudiger was”. Der Spiegel zoekt een verklaring daarvoor in het gegegeven dat in de vroegere DDR veel van bovenaf geregeld werd en minder eigen initiatief noodzakelijk was om als burger in het dagelijks leven te opereren. Dat verklaart waarschijnlijk ook de opvatting van 43 procent van de ondervraagden, dat de bureaucratie vroeger dichter bij de burgers stond dan tegenwoordig.