Matten en zakken van Christo's stof; Rijksdag trekt in laatste weekeinde 700.000 bezoekers

BERLIJN, 4 JULI. Berlijn zal Christo gaan missen. Het was er feest, groot feest de afgelopen dagen. De Duitse premier Helmut Kohl mag dan nog steeds weigeren te komen, want hij vindt die verhulde Rijksdag maar niks, een bezoek van president Roman Herzog was het startsein voor ruim 700.000 bezoekers om te flaneren bij het grootste, nu populairste kunstwerk ter wereld. En men kreeg ook nog de Christopher Street-Day cadeau, een soort roze zaterdag-optocht met zo'n 10.000 'Schwule und Lesben'.

In een lange stoet huppelde en heupwiegde over Unter den Linden de vrolijke heren-duo's en -trio's, verkleed als vamps of bruidjes. Een dame die een flinke mini-Rijksdag van aluminiumfolie op het hoofd droeg verstrekte stukjes zilverpapier. Alleen de heftigst applaudisserende toeschouwers kwamen ervoor in aanmerking: of ze er maar zuinig op wilden wezen, vroeg ze pseudo-arrogant.

De echte stukjes stof van Christo's Rijksdag, een stug jute-achtig weefsel, worden nog steeds als kostbare broches gedragen. Er formeerden zich rijen van honderd, tweehonderd man om een lapje te veroveren, dat soms ook razendsnel in een broekzak verdween, alsof het meteen weer ontfutseld kon worden. Smoezen als 'ik kom speciaal uit Haiti en mijn vliegtuig vertrekt vanmiddag, etc.' verminderden soms de wachttijd. Maar om illegaal knip- en snijwerk te voorkomen, moet de distributie tot 7 juli, de dag van de onttakeling, 'mondjesmaat' plaatsvinden.

Een verzoek om uitstel hebben Christo en zijn vrouw Jeanne-Claude - wegens hun niet aflatende saamhorigheid ook wel Christa en Christo genoemd - afgewezen. Na 24 jaar zeuren tijdens 54 bezoeken aan Duitse bestuurders houden ze Berlijn voor gezien. Bovendien zou dat uitstel afbreuk doen aan het nomadisch karakter van hun werk. Op 7 juli vertrekt het echtpaar weer naar New York. Het heeft dan drie miljoen mensen op de been gebracht en speelt ongetwijfeld quitte met zijn investering van 10 miljoen Duitse marken. De 100.000 vierkante meter stof met een gewicht van 61 ton komt bij de firma Recycling terecht voor fabricage van matten en grote vuilniszakken; er mogen geen meubels mee worden gestoffeerd, waar andere bedrijven op azen.

Het maakte niet uit dat dit weekend de Berlijnse krant Der Tagesspiegel de kleurenreproduktie-rechten had verworven van een werktekening van Christo op twee naast elkaar liggende pagina's - men bleef er tussen de slenterende volksmassa's op los fotograferen, ruggelings, in verkrampte houdingen, aan de voet van de hoektorens, zodat het weerbarstig weefsel ook later de toeschouwer zal misleiden als abstracte compositie van soepele zijde. Ronddansende vliegtuigjes en helikopters probeerden onophoudelijk die uitgekiende foto's met hun aanwezigheid in de linker of rechter bovenhoek te verpesten.

“Wilt u vooral aardige dingen schrijven over Berlijn”, vraagt iemand in het muisstille perscentrum. Hij stopt brochures toe over de bouwijver van de nieuwe hoofdstad, waar de verbouwing van de Rijksdag tot parlementsgebouw circa 600 miljoen Duitse marken vergt. Een dame verzorgt er de mailing van glamourachtige Rijksdag-luchtopnamen. Buitenlandse kranten kunnen er naar fluiten. “Maar u mag wèl uw eigen foto's publiceren”, roept ze me nog na. En dat is heel vriendelijk.

Buiten staan luidsprekers met 'house' te stampvoeten. Voor enig tegenwicht zorgen Afrikaanse trommels. Voedselketens bieden bier, Weense worstjes en vegetarische produkten uit de Chinese keuken. Ondanks het voornemen niet te zwichten voor die commercie koopt menigeen toch nog Christo-ansichtkaarten of een Christo-boek uit 1989. Een gesigneerde poster kost zo'n 800 Duitse marken. Zonder de signatuur in blauw krijt, is men 60 tot 80 marken voor dit drukwerk kwijt. 'Ich war dabei' - 'Reichstag 1995', meldt een T-shirt, dat afgaande op het kaal afgedrukte gebouw, lang geleden moet zijn geproduceerd. Zelfs handelaren in speelgoed-Trabanten doen goede zaken. En intussen fungeren Polizei en Notärtze als geduldige VVV-medewerkers.

Elders in de stad drijven cartoonisten met de expositie Jesses, Christo op de valreep nog de spot met het artistiek fenomeen 'verhullen'. Ze sorteren hetzelfde effect als de dronken man die de Brandenburger Tor een kopstoot uitdeelt. Christo heeft sceptici en tegenstanders afgebluft. Dat bewijst het uitzicht vanaf de Potsdamer Platz. Wie vanuit de ondergrondse daar opduikt en plotseling in de verte de machtige, zilvergrijs gedrapeerde Rijksdag-kantelen waarneemt, kan niet anders dan met respect de ontwerpen bekijken waarop een Roemeens-Amerikaanse visionair, zoon van een textielfabrikant, het lang geleden al feilloos had neergezet. Dáár staat de tekening dan, nu drie-dimensionaal en zelfverzekerd tegen de inmiddels egaal bewolkt geraakte hemel. De lijnen en hoeken zijn vlijmscherp uitgeknipt. De bonkige, maar toch elegante draperieën hebben alle geheimen en geschiedenissen van weleer verzwolgen. 's Ochtends vroeg, in hun oranje-roze vrijage met de opkomende zon, vormen ze de contouren van een oosters paleis, 's avonds gedragen ze zich als een bundeling van goudgele, mediterrane watervallen, maar nu, in het koele, windstille grijs, ver weg van die Woodstock-entourage, is het mausoleum van Berlijn ten voeten uit een authentieke Christo-collage geworden.

Of het volgende verhul-project, de acht kilometer lange, witte overkapping van een rivier in de Canadese Rocky Mountains, het tegen zoveel architectonische bravoure kan opnemen, lijkt ineens twijfelachtig. Nog een paar dagen heeft Berlijn het patent op deze Christo-apotheose. Alleen een wekenlange viering van het Duitse wereldkampioenschap voetballen zou het tegen zoveel publiekelijke eensgezindheid kunnen opnemen.