Mysterieuze F-117 Stealth maakt zich snel uit de voeten; Luchtshow trekt aspirant-vliegers

VOLKEL, 3 JULI. Voor één dag werd de stank van mest en ammoniak in Oost-Brabant verdrongen door rook en de lucht van kerosine. Vooral tot ergernis van de gemeenteraad van Grave, die vorige week met een brief aan het ministerie van defensie een 'signaal' wilde afgeven tegen de jaarlijkse show van de luchtmacht die dit keer in Volkel werd gehouden. Een dergelijk evenement kan anno 1995 volgens de bestuurders van het belendende Grave niet meer, zowel uit financieel- als milieu-oogpunt. Ongeveer 200.000 bezoekers dachten er er anders over.

Ondanks de luidruchtige omgeving wisten veel vogels zich verrassend goed te handhaven in het luchtruim waar talloze piloten zich onder een laat doorgebroken zon blootstelden aan een reeks van positieve en negatieve G-krachten. Voor het oog van duizenden toeschouwers hing een torenvalk stil boven het gras van de basis. Spiedend naar een prooi leek hij zich niets aan te trekken van het geronk en de vliegbewegingen van The Grasshoppers, het helikopterstuntteam van de luchtmacht dat vorige week een glansrol vervulde in een muziekstuk van de Duitse componist Stockhausen. Behalve de torenvalk toonde de leeuwerik zich een stressbestendige vogel, terwijl kieviten een luchtgevecht met stuntvliegers leken aan te gaan en duiven F-16's tartten.

Van 's ochtends half negen tot zes uur in de avond was de vliegbasis Volkel één grote commercial voor de luchtmacht; een reclameboodschap die bij enkele honderden jongeren met succes overkwam. Opvallend was dat het imago van de luchtmacht vooral aan meisjes appelleerde. De luchtmacht heeft volgend jaar 65 aspirant-vliegers nodig, bijvoorbeeld voor de F-16 en de Apache-gevechtshelikopter, waarvan een door de Amerikanen uitgezonden exemplaar veel belangstelling trok. De nieuwe vliegers worden gerecruteerd uit de HAVO- en VWO-scholieren die volgend jaar examen doen. Zij werden zaterdag getracteerd op een 'VIP-behandeling', wat onder meer inhield dat een gratis lunch werd aangeboden. Aan het eind van de open dag bleek dat 275 jongens en meisjes, “in de juiste leeftijd en niet-brildragend”, naar de functie van helikoptervlieger of straaljagerpiloot hadden gesolliciteerd. Zij hebben een relatief grote kans om te worden aangenomen.

Enkele honderden jongeren kregen informatie over andere functies bij de luchtmacht. Het onderdeel van de krijgsmacht had namelijk ook uitgepakt met andere takken van het bedrijf, zoals de luchtverdediging. Er stond een scala van wapens waarmee de toestellen die hun kunsten vertoonden uit de lucht geplukt hadden kunnen worden, zoals batterijen Patriot- en Hawk-raketten. Kinderen mochten met een Stinger-raketwerper op hun schouder droogschieten en konden hun verrichtingen op video evalueren. Ze vergaapten zich ook aan de survival-technieken van F-16-piloten, niet in de laatste plaats dankzij de belevenissen van de Amerikaanse F-16-vlieger die onlangs uit de bossen van Bosnië werd bevrijd. Insekten eten en 's nachts van positie veranderen bleken cruciale ingrediënten om in een vijandige omgeving langere tijd te overleven.

Hoewel de historische toestellen zoals een Dakota en die van de vliegende musea van de vliegvelden Seppe en Lelystad met genoegen werden aanschouwd, schoot bij veel toeschouwers het adrenaline-niveau omhoog bij de verrichtingen van de diverse gevechtsvliegtuigen. Russische Migs, nog niet zo lang geleden de meest gevreesde opponenten van westerse luchtmachten, scheurden er net als een F4-Phantom van de Duitse luchtmacht op los. Het leek alsof de een niet voor de ander wilde onderdoen. Waar de Tsjechen in hun Migs kozen voor recht-toe-recht-aan, opteerde een Franse vlieger voor flair. Zijn bijna driehoekige Mirage fladderde als een supersonische balletdanser door het luchtruim. Het Italiaanse Frecce Tricolore vormde de apotheose van de show. De adembenemende stunts van de negen Italianen, op de tonen van Matia Bazars Ti Sento, vielen goed bij de toeschouwers, maar achteraf constateerden velen opgelucht dat het hier niet was misgegaan, zoals dat in 1988 op de vliegbasis Ramstein in Duitsland wel gebeurde. Daar vielen na een botsing tussen twee toestellen onder het publiek meer dan vijftig doden. Hoewel de veiligheidseisen voor luchtshows sindsdien zijn verscherpt en ook de 'driekleurige pijlen' hun normen hebben opgeschroefd, vloog een enkele Italiaan toch een paar keer over de toeschouwers en naderden ze alle negen - soms op anderhalve meter meter van elkaar - verschillende keren akelig dicht het publiek.

Voorafgaand aan het Italiaanse spektakel, dat de menigte in wolken van groene, oranje en witte rook dompelde, dook een F-117 Stealth van de Amerikaanse luchtmacht als een mystery guest op. Zo goed als alle andere toestellen zaterdag aanschouwd konden worden, zo rap maakte de vleermuisachtige Stealth zich weer uit de voeten. Waarmee het gevaarte zijn mysterieuze imago hoog hield.

    • Ward op den Brouw