VS enthousiast over film over Apollo 13

NEW YORK, 1 JULI. Zijn de Amerikaanse astronauten de laatste helden van het land? De vraag werd deze week geopperd bij de lancering van Apollo 13, een film die gisteren in de Amerikaanse bioscopen in première ging.

De kritieken in de Amerikaanse kranten waren gisteren zonder uitzondering razend enthousiast over de film. “Beste film ooit gemaakt over Amerikaanse ruimtevaart”, schrijft New York Newsday. De New York Post maakt de film en hoofdrolspeler Tom Hanks alvast kandidaten voor de Oscars. “Er is niets onechts te vinden aan wat hij ook maar doet”, zegt de New York Times over Hanks, door wie volgens de krant de empathie 'door het dak' gaat. Newsday waarschuwt de gevoeliger types voor 'zeer spannende momenten'.

In de aanloop naar de film is de afgelopen week met enige weemoed teruggekeken naar de ruimtevaartjaren, met name de jaren zestig. Het Apolloproject dat in 1968 en 1969 naar een hoogtepunt toe werkte was populair in de VS en ver daarbuiten. President John F. Kennedy had beloofd dat er nog in hetzelfde decennium een Amerikaan op de man zou staan en dat lukte. Ook Nederland zat in die dagen aan de tv gekluisterd alsof niet drie Amerikanen maar Cruyff, Keizer en Danielsson de ruimte in gingen.

Inmiddels moet het ruimtevaartbureau NASA smeken om voor elk volgende project geld bij elkaar te krijgen. Naar de maan gaan of om de aarde cirkelen en een wandeling maken is nostalgie. De makers van Apollo 13 hopen daarin verandering te kunnen brengen en enthousiasme te kweken bij een nieuwe generatie. Apollo 13 heeft Tom Hanks, Kevin Bacon en Kathleen Quinlan als grote sterren die het publiek naar de bioscopen moet lokken.

Het is vijfentwintig jaar geleden dat Apollo 13 vertrok van de aarde om net als 11 en 12 een maanlanding te maken. Het was al bijna routine en de aandacht voor ruimtevaart begon bijna een jaar na de stappen en sprongen van Neil Armstrong al wat te verminderen. De grote networks maakten er zelfs geen gebruik meer van om in nieuwsuitzendingen rechtstreeks contact te hebben met de Apolo 13. Aan boord van de raket zaten James Lovell, Jack Swigert en Fred Haise (Bill Paxton). Lovell, nu gespeeld door Tom Hanks, was al een ervaren maanreiziger omdat hij ook deel had uitgemaakt van de Apollo 8, die op Kerstavond 1968 rondjes om de maan vloog. Swigert, in de film gespeeld door Kevin Bacon, was een vervanger van het laatste nippertje omdat de oorspronkelijke keus, Thomas Mattingly, de mazelen had.

Op 11 april 1970 was de lancering. De eerste twee dagen van de vlucht verliepen zonder opzienbarende gebeurtenissen. Op de avond van de 13de raakte Apollo 13 - ja hoor! - in moeilijkheden. Door kortsluiting of een ander soort stroomstoring ontstond brand en explodeerde een zuurstoftank. “Houston, we've had a problem”, zei Lovell tegen Mission Control. De film, die gebaseerd is op Lovells boek Lost Moon over de bijna fatale Apollo-vlucht, maakt er van: “Houston, we have a problem.”

Dat was niet te veel gezegd. De zuurstof was niet alleen noodzakelijk voor verbranding maar ook voor de drinkwatervoorziening aan boord. De elektriciteitsstoring zette zo ongeveer alles wat de raket deed op losse schroeven. Er was geen sprake van dat er nog kon worden geland op de maan. Het enige wat nu telde was heelhuids zien thuis te komen. De raket moest handgestuurd een rondje maken om de maan en dan met een gerichte correctie in de juiste koers richting aarde zien te komen. Als dat misging, kon de raket langs de aarde schieten en in de ruimte verdwijnen.

We kennen de afloop van de film maar dat staat volgens de critici de spanning in de film niet in de weg. “Dit verhaal zal zich ontpoppen als de spannendste avonturenfilm van deze zomer”, schrijft de Post. Regisseur Ron Howard, die eerder onder meer Cocoon en The Paper maakte, wordt geprezen om zijn terughoudendheid en onderkoeldheid. Het menselijk aspect van de film, waarin de families van de astronauten ok worden geportretteerd vergroten het drama maar maken het ook een puur menselijk drama.

Een belangrijk deel van het Amerikaanse bioscooppubliek heeft nog nooit aan de tv gekluisterd gezeten tijdens een bemande maanvlucht. Op hen moet de spanning en heroiek worden overgebracht. Apollo 13 moet in de VS bovendien concurreren met Batman en Pocahontas, twee films die ook net in roulatie zijn gebracht en hoge aanvangsrecettes boeken. Studio Universal heeft er kennelijk all vertrouwen in want vandaag al gaat er in het amusementspark Universal Studios een nieuwe attractie open, Apollo 13.