Taxicentrale wil Friese sporen overnemen

SNEEK, 1 JULI. Taxicentrale Zuidwest-Friesland in Sneek wil de onrendabele spoorlijnen Leeuwarden-Stavoren en Leeuwarden-Harlingen overnemen als de NS besluit deze af te stoten. Directeur U. Yntema (39) is ervan overtuigd dat de sporen weer winstgevend kunnen worden. Door bij het treinkaartje een rit per taxi van en naar het station aan te bieden, hoopt hij meer reizigers de trein in te krijgen. “Vervoer op maat leveren dus, wat we nu ook al doen met onze streekvervoertaxi, een kleine bus die mensen van huis oppikt en naar de plaats van bestemming rijdt.” Samen met een buitenlandse partner, die hij niet wil noemen, wil de Sneker ondernemer het plan serieus bespreken met de overheden. Hij mikt op een overheidssubsidie van 60 procent, waardoor een reiziger slechts drie gulden kwijt is aan een taxirit naar het station, zegt hij.

Behalve een betere service wil Yntema ook het produkt verbeteren. Bij zijn taxicentrale (omzet 2 miljoen) werken 50 mensen. “We denken aan een soort sneltram die bij meer haltes stopt en comfortabeler is.” Hij wijst erop dat de gele dieseltreinen, de Wadlopers, die nu op de lijnen rijden tot de oudste van ons land behoren. “Een andere mogelijkheid is een bovenleiding aan te leggen en treintoestellen in te zetten die zelf energie produceren door het ronddraaien van de wielen”, zo denkt hij hardop.

Tijdens de spits moeten er in elk geval treinen rijden, op 'daluren' zou een bus kunnen worden ingezet, aldus Yntema, die tevens eigenaar is van enkele touringcars. Tijdens het busvervoer zou op het spoor als toeristische attractie een stoomtrein naar de Staverse haven kunnen tuffen, waar 's zomers per boot een overtocht naar Enkhuizen kan worden gemaakt.

Yntema werkt al samen met de NS. Zijn taxicentrale is gehuisvest in het NS-station in de Waterpoortstad, zijn bedrijf verzorgt de videobewaking van het station en vervoert reizigers van en naar het station. Hij vroeg voor dat laatste een openbaar vervoervergunning aan bij de negen gemeenten in de Friese zuidwesthoek. Die werd hem echter geweigerd, omdat hij niet volgens een dienstregeling reed. Zijn klanten moeten nu een pasje aanschaffen, wat volgens Yntema drempelverhogend werkt. Daarom heeft hij bij streekgenoot minister Jorritsma (de bewindsvrouwe woont in Bolsward) een tijdelijke ontheffing gevraagd voor zijn streekvervoertaxi.

Hoewel commerciële belangen overheersen, spelen ook idealistische motieven mee in zijn wens de lijnen te exploiteren. “Zonder trein wordt dit gebied een soort achterland. We trekken miljarden uit voor de Betuwelijn, maar het platteland moet zijn levensader missen. De tranen schieten je in de ogen.” Volgens de ondernemer mag de trein nooit door een bus alleen vervangen worden. “Een trein rijdt direct van A naar B en is sneller dan een bus.” Hij vreest dat het autogebruik zal toenemen wanneer busvervoer de trein zal vervangen. “Niemand uit Stavoren zal een bus nemen die hem via Workum en Bolsward waar hij moet overstappen, naar Leeuwarden brengt.”

Het spoor Leeuwarden-Stavoren (geopend in 1883) draait met een verlies van zes miljoen gulden per jaar. Op de lijn Leeuwarden-Harlingen (sinds 1863, de eerste spoorlijn in Friesland) bedraagt het tekort vijf miljoen. Voor het merendeel worden de treinen bezet door scholieren, forenzen en toeristen. De Spoorwegen zijn onlangs een actie gestart in samenwerking met V&D om meer winkelend publiek in beide treinen naar de Friese hoofdstad te krijgen. Voor een retour hoeft slechts de prijs van een enkeltje betaald te worden. Bij de vestigingen van V&D kunnen reizigers naast een kop koffie een gratis kaartje voor de terugreis halen. De NS overweegt in het noorden soortgelijke acties op te zetten met bioscopen en schouwburgen. Het totale tekort op beide lijnen hoopt men zo te reduceren met 2 miljoen gulden. In Friesland is grote commotie ontstaan over de NS-plannen om onrendabele verbindingen op te heffen. Provinciale Staten van Friesland en de gemeenteraden van Sneek en Nijefurd namen met algemene stemmen moties aan tegen het verdwijnen van beide sporen. Het rijk zou de spoorlijnen juist moeten verbeteren, aldus de Staten, die vinden dat de trajecten economisch en maatschappelijk onmisbaar zijn. Het actiecomité van Plaatselijk Belang Nijefurd, dat twee jaar geleden een demonstratieve protestmars door Den Haag maakte tegen een dreigende opheffing van de spoorlijn naar Stavoren, is weer paraat. De eerste protestbrief naar minister Jorritsma is al verzonden en de NS wordt binnenkort bedolven onder duizenden protestkaarten.