Tsjechisch telecombedrijf wacht sanering: Benoeming van saneerder Kok in Tsjechië omstreden; SPT maakt alleen winst dankzij zijn monopoliepositie

PRAAG, 30 JUNI. Maar liefst 440 miljoen dollar verdiende het Tsjechische staatstelecombedrijf SPT vorig jaar, waarmee het tot de meest lucratieve ondernemingen in het land behoorde. Dit bedrijfsresultaat krijgt nog meer reliëf in relatie tot de omzet, die 750 miljoen dollar bedroeg.

Wat dat betreft lijkt PTT Telecom, dat deze week samen met zijn Zwitserse zuster Swiss Telecom een controlerend belang in SPT verwierf, een gouden greep te hebben gedaan. De Tsjechische regering koos Telsource (51 procent PTT Telecom, 49 procent Swiss Telecom) uit vijf kandidaten die dongen naar een belang van 27 procent in SPT. Telsource betaalt hiervoor 1,32 miljard dollar in contanten, waaraan PTT Telecom naar rato (ongeveer een miljard gulden) bijdraagt. Daarnaast is voor 130 miljoen dollar aan diensten als advies en training toegezegd.

Drs. Ben Verwaayen, algemeen directeur van PTT Telecom, zei gisteren in Praag blij te zijn met de uitverkiezing van Telsource. Beleggers in KPN, de moedermaatschappij van PTT Telecom, reageerden daags tevoren minder geestdriftig. In reactie op de bekendmaking van de grootste deelneming uit de geschiedenis van Verwaayens bedrijf daalde de koers van KPN met 80 cent naar 55,70 gulden. Gisteren gingen nog eens twee dubbeltjes van de koers af.

SPT Telecom geldt namelijk niet als toonbeeld van een gezonde telefoonmaatschappij. In Tsjechië wachten momenteel een miljoen mensen op een telefoonaansluiting. SPT slaagde er vorig jaar slechts in 175.000 nieuwe klanten aan te sluiten. Dat biedt overigens geen garantie op telefoonverkeer: slechts twee op de drie pogingen telefonisch contact te leggen slaagt. Wat het aantal lijnen per werknemer betreft, waaraan internationaal de doelmatigheid van een telecom-bedrijf wordt afgemeten, scoren de Tsjechen laag. PTT Telecom beheert per werknemer driemaal zoveel lijnen.

Verwaayen erkende gisteren dat het een hele toer zal worden de Tsjechische telefoonmaatschappij om te vormen tot een bedrijf dat de internationale concurrentie aankan. Een van de voorwaarden die de Tsjechische overheid aan Telsource heeft gesteld is dat het aantal lijnen de komende vijf jaar wordt verdubbeld. Modernisering en uitbreiding van het net is nodig om de economische ontwikkeling van het land te bevorderen, en de daarvoor vereiste agressieve aanpak was de belangrijkste reden om een ervaren Westerse telecom-onderneming in te schakelen. Bovendien zal SPT over enkele jaren worden blootgesteld aan concurrentie, waardoor het huidige winstniveau - zo'n 200 miljoen dollar netto in 1994 - onder zware druk zal zetten. PTT Telecom erkent dat SPT zijn huidige winst alleen maar kan maken bij de gratie van zijn monopoliepositie.

Over de bijdrage die SPT aan het resultaat van PTT Telecom zal leveren bleef Verwaayen gisteren vaag. Hij haalde “professionele analisten” aan die hebben becijferd dat de winst per aandeel KPN slechts “minimaal” verwatert.

Voorlopig zal er eerst stevig in het Tsjechische net moeten worden geïnvesteerd. De komende vijf jaar zal 4,8 miljard dollar in verbetering van het net worden gestoken. Daarvoor zal het geld worden aangewend dat Telsource voor de SPT-aandelen betaalt. De resterende 3,5 miljard dollar zal uit het bedrijf zelf moeten komen en uit leningen bij banken. Telsource verwacht zo'n honderd mensen van PTT Telecom, Swiss Telecom en 'strategische partner' AT&T bij SPT in te zetten.

Verwaayen beklemtoonde gisteren dat bij SPT fundamentele veranderingen nodig zijn. Zo zullen de tariefstructuur, een belangrijk punt in de onderhandelingen met de Tsejchische autoriteiten, moeten worden “geherbalanceerd”. Dat betekent dat nationale telefonie duurder moet worden en internationale telefonie goedkoper. Vragen over eventuele personeelsreductie ging hij uit de weg. “We staan voor groei, groei en nog eens groei.”

Telsource zal straks drie van de vijf SPT-bestuurders leveren. Over de vraag wie voorzitter van het bestuur zal worden kon Verwaayen gisteren evenmin uitsluitsel geven. Telsource-president Bessel Kok, voormalig voorzitter van Belgacom, lijkt daarvoor de aangewezen man, maar diens kandidatuur is in Tsjechië niet onomstreden. Tegen Kok, die het Belgische telefoonbedrijf met harde hand saneerde en vorig jaar na een hoog opgelopen conflict opstapte, lopen enkele juridische procedures. Kok weigerde daar gisteren diep op in te gaan. Hij omschreef de transformatie bij Belgacom als “een moeilijke periode, waarbij je vrienden en vijanden maakt.” Een schadeclaim van een voormalig werknemer noemde hij een “louter civiele aagelegenheid”.

Bij PTT Telecom bestaat het vermoeden dat de Tsjechische oppositie gevoed is door de concurrentie voor het SPT-belang. Verwaayen sprak gisteren zijn onvoorwaardelijke vertrouwen in Kok uit.