Overhoop met de tijd

Hartmut Lange: Schnitzlers Würgeengel. Uitg. Diogenes, 142 blz. Prijs (geb.) ƒ 41,70.

In het openingsverhaal van de bundel Schnitzlers Würgeengel heeft Meneer Semmering zijn zaakjes goed voor elkaar. Op zijn bankrekening staat voldoende geld, een huishoudster zorgt voor zijn natje en droogje en in zijn bibliotheek valt niemand hem lastig. Eigenlijk leidt meneer Semmering een nogal saai burgermansleven.

Voorspelbaar, saai en o zo verstandig zijn de personages in het werk van Hartmut Lange altijd al geweest, en zo is het ook weer in Langes nieuwste boek.En het verrast nauwelijks dat ze op een gegeven moment uit de pas van het allesoverheersende verstand gaan lopen.

Stil en zonder het zelf te beseffen gaan ze op reis naar Gene Zijde. Het is echter niet de hemel die hen zo onweerstaanbaar aantrekt. Eerder zijn ze op zoek naar een plek waar ze alles los kunnen laten. In de sferen die zij betreden, ook al is het maar voor heel even, hoeven ze niet te spreken, niet na te denken, niet bang te zijn voor de dood. Ze hoeven alleen maar te volgen, en ze volgen de zachte fluittoon die hen door een kier in een muur tegemoet komt waaien of het geritsel van een schim in het bos. Als er maar een vluchtroute in de buurt is, als ze maar kunnen verdwijnen door een gat in een haag of een schutting, dan komt er geen klacht over hun lippen. Maar hun omgeving verklaart hen voor gek omdat zij tekens zien en horen die voor anderen domweg niet bestaan.

Ja, de figuren in Schnitzlers Würgeengel zijn eersteklas escapisten. Toch dringt er ook weleens een schrille toon door in hun dromerige universum. Ze vernemen hoe de buurvrouw door haar echtgenoot wordt afgerost. Of ze krijgen zelf een gewelddadige bui, en dat geweld heeft een symbolische lading. Zo gooit een man opeens een klok naar het hoofd van zijn vrouw. Hij haat zijn vrouw, omdat ze hem niet begrijpt en die klok haat hij ook want nergens ligt hij zo mee overhoop als met het verstrijken van de tijd. Zulke uitbarstingen komen hard aan omdat Hartmut Lange verder zo behoedzaam, fluisterend bijna, schrijft.