Jospin leider van Franse socialisten

PARIJS, 30 JUNI. Lionel Jospin, de man die 7 mei maar 2,5 procent van het presidentschap van Frankrijk verwijderd bleef, heeft zich geschikt in zijn lot: hij gaat de Franse socialistiten weer leiden. In het najaar hoopt hij met steun van alle leden te kunnen beginnen aan de heroprichting van de partij die met François Mitterrand opkwam en bijna onderging.

Na die triomfantelijke laatste verkiezingsweken bleef Lionel Jospin nog een tijdje drijven op de wolk van 47,5 procent die de kiezers hem toebliezen. Niemand had een maand eerder verwacht dat uit de rijen van de door mannetjes-twisten verdeelde Parti Socialiste een serieuze uitdager van de overweldigende rechtse meerderheid naar voren zou komen.

Maar toen werd het stil. Chirac installeerde zich in het Elysée en vestigde op de valreep als voorzitter van de Unie zijn drie weken durende heerschappij over Europa. Jospin trok zich terug in een bedachtzame bijna-anonimiteit. Hij kon weer als gewoon mens over straat. De vrijheid was ook beangstigend: hij was bijna niemand meer. Jospin is een van de zeldzame kopstukken in de Franse politiek die geen Kamerlid, geen burgemeester en zelfs geen gemeenteraadslid is, alleen lid van een regionale raad in zuid-west Frankrijk.

Direct na Jospins goede verkiezingsuitslag bood Henri Emmanuelli, de eerste secretaris van de PS, de nieuwe vlaggedrager van links zijn stoel aan. Maar Jospin stond niet te trappelen. Hij is van '81 tot '87, tijdens de eerste ambtstermijn van Mitterrand in het Elyseé al eerste secretaris geweest. In die positie was hij bewaker van het fort, terwijl zijn partijgenoten schitterden als minister.

Bij het begin van Mitterrands tweede periode van zeven jaar werd Jospin minister van onderwijs ('88-'92). Hij deed het goed, maar kreeg meer en meer genoeg van de vetes binnen de partij, waarin mensen als de oud-premiers Fabius, Rocard en Mauroy, minder bekende orthodox-linkse socialisten en ook Jospin zelf hun eigen kring van fanatieke aanhangers in het veld brachten. Nationale en socialistische doelen legden het vaak af tegen de guerrilla tussen deze politieke milities. Michel Rocard nam het leiderschap per coup over na de rampzalige Kamerverkiezingen van '93; in juni '94 werd hij even onelegant opzij gezet door Emmanuelli, die op afstand bediend was door Fabius.

Jospin zocht steeds meer de zijlijn. De 'jospinisten' raakten verweesd en spatten uit elkaar. Vorige zomer organiseerde Jospin een soort studiedagen over de 'sociale transformatie' waar linkse krachten, binnen en buiten de PS welkom waren. Het had de schijn van een ongevaarlijk samenzijn in de marge, het blijkt nu een voorbode van wat Jospin voor ogen staat. Op het partijcongres van Liévin (november '94) leek hij uitgespeeld. De murw gekibbelde partij legde haar toekomst in de schoot van Jacques Delors - die de spanning opvoerde, maar in december afzag van de presidentskandidatuur.

Toen gebeurde het wonder van bijna-president Jospin, die op basis van dat succes nu wil bouwen aan een nieuwe, brede sociaal-democratische partij. Gister kreeg hij in Marne-la-Vallée, tegen het passende decors van Disneyland, de omzwachtelde steun van de de partij-elite. Jospin neemt in het najaar de teugels over, maar Jack Lang, Laurent Fabius en de andere intriganten zijn gewaarschuwd: de tijd van spelletjes is voorbij. Het wordt anders, open en bijna Noordeuropees vooruitstrevend. Niets wijst er overigens op dat diegenen die de blik op de Kamerverkiezingen van '98 en de presidentsverkiezingen van 2002 gericht houden, de man van 1995 echt zijn gang zullen laten gaan.

    • Marc Chavannes