Een familie van psychoten

Lynne McFall: Bevroren waanzin (Dancer with Bruised Knees). Vert. Peter Out. Uitg. Prometheus, 216 blz. Prijs ƒ 34,90.

In één jaar tijd wordt de fotografe Sarah Blight verlaten door haar tweede grote liefde, vertrekt haar zoon naar het buitenland, verliest ze een oog tijdens een caféruzie, sterft haar geliefde grootmoeder, blijkt ze manisch depressief te zijn, dreigt het land dat al generaties lang in de familie is verkocht te worden, vermoordt haar broer zijn derde vrouw en rekent ze zelf definitief af met die broer.

Reden genoeg om in een diepe crisis te geraken: 'Ik kreeg zo'n zware depressie dat zelfs de gedachte aan seks me er niet uit kon halen. Tijdens dat jaar, waarover ik ga vertellen, begon ik te twijfelen aan alles waarin ik had geloofd en waarop ik mijn leven had gebouwd.'

Sarah onderwerpt haar verleden aan een nauwkeurig onderzoek om uit te vinden in hoeverre heden en verleden met elkaar te maken hebben. Dat gebeurt aan de hand van een half fictief foto-album: soms worden echte foto's beschreven, soms gebeurtenissen die een haarscherpe herinnering hebben achtergelaten. Zo wordt kennis gemaakt met een eigenaardige familie van psychoten en excentriekelingen. Sarah's grootvader was verslaafd aan gokken en aan mescal en had de gewoonte de dag te beginnen met een glaasje tequila om zijn hersens in beweging te krijgen. Haar vader is ook aan de drank en gefrustreerd, omdat hij liever filmer had willen worden dan boer. Haar moeder heeft straatvrees en brengt haar dagen thuis door, voor de televisie met de gordijnen dicht, de afstandsbediening in de ene en een Camel zonder filter in de andere hand. 's Avonds leest ze haar kinderen in plaats van kleuterrijmpjes de sombere poëzie van Anne Sexton en John Berryman voor. Sarah's broer Morgan is een levensgevaarlijke sadist die zijn hele jeugd niets anders doet dan zijn zusje kwellen. Op haar achtste dwingt hij haar Russische roulette te spelen en twee jaar later doodt hij haar geliefde poesjes. Haar zusje Angela is zijn tegenpool, een en al braafheid en godsvrucht, altijd optimistisch en vol hoop op een betere toekomst.

Van een handeling is eigenlijk geen sprake, al gebeurt er wel veel in de schietgrage, morbide en onaangepaste familie. Bovendien wordt er zoveel aandacht besteed aan het beschrijven van de curieuze stoet van personages dat de gebeurtenissen, hoe dramatisch ze soms ook zijn, wat onderbelicht blijven. Het lijkt er op dat de schrijfster zo geboeid werd door haar eigen creaties dat ze de crisis van haar heldin tijdens het schrijven af en toe uit het oog verloren is.

Dat maakt van Bevroren waanzin een wat onevenwichtig boek, dat desondanks het lezen zeker waard is, juist vanwege die personages. En Sarah Blight is een prachtige heldin: stoer, brutaal, geestig, onafhankelijk en teder tegelijk.