Amersfoort 'vol' na bouw van nog 6.700 woningen

AMERSFOORT, 30 JUNI. De gemeenteraad van Amersfoort heeft unaniem besloten tot 2005 ten noorden van de stad 6.700 woningen te bouwen. De uitbreiding is de nasleep van een periode van snelle groei die in 1982 inzette en de laatste jaren gepaard ging met heftige politieke discussies.

Op initiatief van het GPV bepaalde de raad dinsdag tevens dat Amersfoort nu vol is. Toch zal de verstedelijking ook na 2005 doorgaan.

De ligging van de nieuwe wijk Vathorst is symbolisch voor het lot van Amersfoort. De uitbreiding ligt in de 'oksel' van de snelwegen A2 (Amsterdam-Hoevelaken) en A28 (Utrecht-Zwolle). Door het gebied loopt verder de spoorlijn Amersfoort-Zwolle. De stad ligt op een verkeersknooppunt en dat maakt haar aantrekkelijk. Voor het bedrijfsleven is Amersfoort na Utrecht, Rotterdam en Eindhoven de populairste vestigingsplaats.

Wegens haar ligging werd Amersfoort in 1982 tot groeikern verheven, een status die tot 1994 voortduurde. De stad moest voorkomen dat kwetsbare gebieden als de Veluwe en de Heuvelrug zouden volstromen. In twaalf jaar groeide Amersfoort, na jaren van stilstand, van 88.000 inwoners naar ruim 110.000 en met de bestaande bouwactiviteiten worden dat er 130.000. De wijk Kattenbroek is het bekendste voorbeeld van de moderne tijd in Amersfoort, maar ook hier laten de geluidswallen zien dat er grenzen zijn.

Er zijn gemeenten in Nederland die sterker groeiden, zoals Almere, Nieuwegein of Zoetermeer, maar Amersfoort is de enige oude stad die zo'n uitbreidingsslag beleefde. Met het aflopen van de groeistatus nam de weerzin toe.

“We zijn erop afgerekend”, erkent PvdA-fractieleider J. de Wilde. Samen met het CDA was zijn partij altijd onomwonden voor uitvoering van de bouwopdracht. De verkiezingsresultaten spreken volgens De Wilde duidelijk taal. “In acht jaar tijd is de PvdA gezakt van twaalf naar zes zetels en het CDA van twaalf naar zeven.”

De winst ging naar de import: D66, nu met negen zetels de grootste partij, gevolgd door de VVD met acht zetels. Voor D66 was de nieuwe wijk Vathorst onaanvaardbaar, terwijl de liberalen de verkiezingsleus 'van groeistad naar bloeistad' voerden.

De stilstand van een groeikern gaat met stuipen. Vooral in Amersfoort, waar rijk en provincie almaar bleven aandringen terwijl het aantal woningzoekenden in al die jaren toch nog verdubbelde naar 15.000.

Met sardonisch genoegen bezag de raad hoe D66-fractieleider C. van Engelenhoven vorige week bij de aanvang van het debat erkende dat het nog niet gelukt was elders vervangende ruimte te vinden, bijvoorbeeld in Flevoland. Het werd dus toch de Vathorst en: “Amersfoort moet zich het vuur uit de schenen lopen om de benodigde subsidies binnen te krijgen”, aldus Van Engelenhoven.

Voor de VVD was de Vathorst alleen onder strenge voorwaarden bespreekbaar. “Het moet ten minste de kwaliteit hebben van Kattenbroek, maar geen kopie zijn”, aldus wethouder R. Luchtenveld (VVD) van ruimtelijke ordening.

De voorwaarden zijn er gekomen, maar pas na 24 amendementen en moties. Een punt van zorg is de sanering van vuilstortplaatsen, de verbinding met de stad en het behoud van het landelijk karakter van het dorp Hooglanderveen. Dat laatste is moeilijk, want de raad eist voor de ontsluiting van de nieuwe wijk tevens een NS-station, dat pal bij Hooglanderveen moet komen.

Alle wensen zorgen voor een claim bij het rijk van 200 miljoen gulden, terwijl tot nu toe twintig miljoen is geboden. Luchtenveld weet zich gesteund door precedenten, zoals in Utrecht. “Het rijk heeft nu al bijna een miljard gulden in het Leidsche Rijn-project gepompt.”

Ondanks de GPV-motie denkt PvdA-fractieleider J. de Wilde dat de verstedelijking doorgaat, desnoods aan de andere kant van de gemeentegrens. In de richting van Bunschoten en Spakenburg liggen mogelijkheden, met een vervoersas naar Almere. In de richting van de Veluwe bouwen heeft geen zin, denkt De Wilde. “Een vervoersas naar Barneveld leidt naar niks.”