'Vertrek LSV-voorzitter mag je een coup noemen'

ROTTERDAM, 29 JUNI. Het plotselinge vertrek van de Tilburgse longarts F. Palmen als voorzitter van de Landelijke Specialisten Vereniging (LSV) houdt de gemoederen bezig. “Dit is een coup, dit mag je gerust een coup noemen”, zegt de Leidse gynaecoloog prof. dr. E. van Hall. “Er zitten veel haviken binnen de LSV. Palmen heeft altijd het midden gezocht en dat is hem niet door iedereen in dank afgenomen. De Engelsen zeggen: 'He who always walks in the middle of the road, will easily be overrun'. Ik moet aan premier Major denken. Het is een machtsovername.”

Palmen besloot deze week af te treden na kritiek uit de achterban van de LSV dat hij zich te meegaand zou hebben opgesteld tegenover het kabinet, dat vrijdag besloot een einde te maken aan het verrichtingensysteem en dat de macht van specialisten binnen ziekenhuizen wil beperken.

Voorzitter W. Kok van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), directeur van het Maasland Ziekenhuis in Sittard, zei vanmiddag op een symposium 'Zuinig met zorg': “Het feit dat de standpuntbepaling van de LSV de voorzitter van de LSV de kop heeft gekost, acht ik even treurig als veelzeggend. Treurig omdat ik groot respect en bewondering heb voor de persoonlijke inzet, de beleidsmatige moed en het gevoel voor realiteit die de heer Palmen steeds heeft getoond. Veelzeggend omdat zich hier een fenomeen voordoet, dat ik ken uit het ziekenhuis. De stafvoorzitter die te goed ingevoerd raakt, en daarmee zijn dogma's inruilt voor argumenten, wordt vaak niet meer begrepen door zijn achterban en sneuvelt.”

Het vertrek van Palmen komt op een belangrijk moment voor de medische specialisten in Nederland. Ze staan op het punt een aanzienlijk gedeelte van hun macht in te leveren, nu het kabinet heeft besloten een groot aantal aanbevelingen van de commissie-Biesheuvel over te nemen. Palmen is onmiddellijk opgevolgd door de Utrechtse cardioloog J. Kingma, die bekend staat als een uitgesproken tegenstander van het kabinetsplan 'Modernisering Curatieve Zorg'.

De felste tegenstanders van de kabinetsplannen zijn te vinden in de Nederlandse Specialisten Federatie (NSF), waarvan ook de huidige LSV-voorzitter Kingma bestuursadviseur is geweest. De NSF vertegenwoordigt 2.200 van de in totaal 13.000 Nederlandse medisch specialisten die gruwen van de plannen om te komen tot kostenbeheersing in de medische zorg “over de ruggen van de specialisten heen”, aldus directeur mr. N. Fouchier van de NSF.

De federatie is tegen het plan om voortaan niet de specialisten zelf maar de ziekenhuizen te laten onderhandelen met zorgverzekeraars over wat ze wel en niet mogen behandelen, omdat daarmee de professionele autonomie van de specialisten wordt aangetast - de specialist moet maar afwachten of het een ziekenhuisdirecteur behaagt toestemming te geven om een medisch noodzakelijke operatie uit te voeren. Ook zijn de NSF'ers tegen een basishonorarium plus toeslagen, ze blijven pleiten voor een honorering per verrichting die de medisch specialisten zou prikkelen tot harder werken. De specialistenfederatie meent dat de voorgestelde maatregelen niet zullen leiden tot grotere doelmatigheid.

Volgens NSF-directeur Fouchier zal uiteindelijk de patiënt de dupe worden van de maatregelen. Door de invoering van het dienstverband voor medisch specialisten zullen de wachtlijsten langer worden en zullen de beter gesitueerden zich snel laten behandelen in het groeiende aantal privé-klinieken. Hiermee zal de tweedeling in de Nederlandse gezondheidszorg een feit zijn. “Engelse toestanden”, zegt directeur Fouchier, verwijzend naar de situatie in het Verenigd Koninkrijk waar twee systemen naast elkaar bestaan, de National Health Care en de privé-klinieken.

De Leidse gynaecoloog Van Hall, voorzitter van het kleine, gematigde Nederlands Specialisten Genootschap (NSG) vindt dat de NSF er een ouderwetse manier van denken op na houdt. Hij is dan ook in grote lijnen tevreden over de kabinetsplannen. “Zeggen dat er Engelse toestanden ontstaan is een oud argument en bovendien klopt het niet. Er wordt in Engeland gewoon veel minder uitgegeven aan gezondheidszorg. Dat is geen reden om het hele systeem af te wijzen”, aldus Van Hall. Ook de angst voor de gevolgen van een algemeen dienstverband zijn volgens hem ongegrond. “Er zijn mensen die denken dat in de toekomst de medisch specialisten om vijf uur naar huis gaan en dat daardoor de wachtlijsten voor patiënten langer zullen worden. Alsof specialisten in dienstverband helemaal geen verantwoordelijkheidsgevoel hebben en allemaal na hun werk zo gauw mogelijk op de tennisbaan willen staan.”