Kamer bevreesd voor te veel macht top OM

DEN HAAG, 29 JUNI. De voorzitter van het landelijke college van procureurs-generaal mag geen doorslaggevende stem krijgen. Daarmee zou de hoogste functionaris van het openbaar ministerie, op dit moment procureur-generaal Docters van Leeuwen, een onnodig machtige positie krijgen.

Dat zeiden de Tweede-Kamerfracties van VVD en PvdA gisteren tijdens een debat met minister Sorgdrager (justitie) over de reorganisatie van het OM. Ook de derde regeringsfractie, D66, zet vraagtekens achter het hiërarchische model dat Sorgdrager heeft bedacht voor de top van het OM.

De minister komt aan het einde van het jaar met wetsvoorstellen voor de reorganisatie. Een van de belangrijkste onderdelen is het nieuwe centrale college van procureur-generaals, dat uit drie of vijf personen zal bestaan, onder leiding van een voorzitter met een doorslaggevende stem. Nu wordt het OM nog geleid door de vijf PG's, die aan het hoofd staan van een ressort. De verdeeldheid die zich in het verleden in de OM-top heeft voorgedaan en het gebrek aan duidelijk omschreven bevoegdheden hebben tot het plan voor een landelijk college geleid.

Het Kamerlid Kalsbeek (PvdA) heeft de meeste bezwaren. “Het plan maakt van de voorzitter een soort onderminister en de overige leden tot uitvoerders van zijn beslissingen. Beleid van het OM heeft draagvlak nodig, om te beginnen van degenen die de beslissingen aan de top nemen.” Zij ziet meer in een model waarin wordt gestreefd naar unanimiteit. Indien die er niet is kan de meerderheid een besluit nemen, aldus Kalsbeek.

Sorgdrager zei “iets tegen collegiaal bestuur te hebben” als dat bestuur niet rechtstreeks verantwoording aflegt aan een democratisch gekozen orgaan. “Maar de PG's zullen er nadrukkelijk naar streven om consensus te bereiken.” Sorgdrager zei dat het hele college aansprakelijk is voor het OM-beleid, maar dat zij één persoon erop wil kunnen aanspreken. Als ze een groep moet aanspreken, is niemand verantwoordelijk, zei de minister.

Pag.3: Sorgdrager: Moeite met niet-juristen in college

De voorzitter heeft volgens Sorgdrager inderdaad een beslissende stem, maar zij zei het “onverstandig” vinden als hij “vaker dan één keer per vijf jaar” tegen alle andere leden van het college in een besluit zou nemen. De minister wil wel dat de voorzitter knopen kan doorhakken als er geen consensus is in het college. “Anders wordt het onwerkbaar.” Mocht het tot onenigheid leiden, dan zal Sorgdrager niet aarzelen in te grijpen, zo liet zij de Kamer weten.

Een aantal fracties, waaronder D66 en VVD, heeft ook moeite met Sorgdragers voorstel om niet-juristen zitting te laten nemen in het college. De minister denkt aan een bestuurskundige of een financieel specialist voor beheersmatige zaken in de OM-top. Volgens het Kamerlid De Graaf (D66) “doet dat af aan het gezag van het college”. Hij heeft er geen fiducie in dat een dergelijke OM-topman met officieren van justitie in discussie gaat over bijvoorbeeld een euthanasiezaak. Volgens Sorgdrager zal de portefeuille van een niet-jurist in het college dat echter niet toelaten.

Mocht het tot de benoeming van niet-juristen in het college komen, dan zal deze functionaris in elk geval niet de titel van 'procureur-generaal' dragen, voegde zij eraan toe. Vermoedelijk wordt dan ook de naam van het college van PG's veranderd.