Veel kunst om de kunst bij eindexamens Rietveldacademie

Eindexamenfilms Gerrit Rietveld Academie/Rietwood Studio's. Eindexamenexpositie, vr t/m wo, Fred Roeskestraat 96, Amsterdam. Sommige films worden ook uitgezonden op het SALTO-kanaal van de Amsterdamse kabeltelevisie (elke nacht 2-3 u. T/m 6 juli).

'Stoffig' en 'in zichzelf gekeerd' noemde de als 'rijksgecommitteerde' aangeduide filmer Kees Hin voor de camera van de regionale Amsterdamse zender AT5 gisteren het merendeel van de audiovisuele eindexamenprodukties van de Gerrit Rietveld Academie. Gelukkig haastte een van de studenten zich toe te lichten dat je in dit stadium praktisch gesproken niet meer kunt zakken.

Het harde oordeel begrijp ik wel, maar het houdt geen rekening met de specifieke positie van de onder de naam 'Rietwood' opererende aspirant-filmers. De tijden dat zij vooral toegepaste kunst maakten, zoals de animatiefilmpjes die de vragen in de Vara-quiz 'Twee voor twaalf' inleidden, lijken voorgoed voorbij. Rietwood is, met docenten als Frans Zwartjes, Ansuya Blom en Roos Molleman, het Nederlandse brandpunt geworden voor een tak van filmbedrijvigheid die esthetiek, avant-garde en 'kunst om de kunst' voorop stelt. Het leek bij de presentatie van de eindexamenprodukties in Kriterion aan de leerlingen zelf wel of het applaus navenant was aan de mate van afwezigheid van een verhaal. De futiliteit van de filmpjes was daarentegen beslist minder stuitend dan vorig jaar.

De kubistische taal- en beeldexperimenten van Lucy Lambriex in Nee nee niet dat klopt niet of: Ze probeerde te lezen en Ik moet er nog een dag mee lopen bekoren juist door hun consequente rigiditeit. Toegepast op een eenvoudig opdrachtfilmpje voor de VPRO-jeugdtelevisie over het zetten van koffie in Senegal (Kafee gi dafa noppi) wordt haar lapidaire stijl zelfs aanstekelijk.

De Negen zeer korte films van Femke Schaap, waarin gespeeld wordt met dubbeldruk en beeldspiegelingen, communiceren wel degelijk met het publiek. Markus Jahns Lo & Behold is een briljant uitgevoerde, maar inderdaad nogal klinische onderneming. Snel wegen van Sjerk Timmer en vooral A Roma van Alessandra Rigillo missen gevoel voor timing en montage, en worden daardoor stroperig en languissant. Van de als hommage aan Un chien andalou vermomde herinneringen aan gruwelen in een Iraanse gevangenis van Ardi Armin in Miss, was ik evenmin gecharmeerd als van het flirten van Michele Alvaro met kinderangsten in Giorgio - L'essere, la passione en dat van Katrin Franz met de seksualiteit van teddyberen in Eva. Ook de enige echte animatiefilms, Royal Club en Ik hou van jou, ik ook van jou van Marisca Voskamp, bieden weinig verrassingen.

Gewaagd, maar interessant vind ik de in India opgenomen 'speelfilm' For ever and ever van Jeroen de Rijke en Willem de Rooij. Het vorig jaar al met een hommage aan een Chinees liefdesdrama opvallende duo dat zich 'De Rijke/De Rooij' noemt, onderzocht nu het effect van lange, onbeweeglijke camera-instellingen op oosters melodrama. Het zijn beelden die je bijblijven: het model dat poseert voor een raam dat uitkijkt op de baai, de auto die stilhoudt op een verlaten, hoge asfaltweg, evenals het luxe, westers ingerichte, maar holle villa-interieur, waar de telefoon maar blijft rinkelen en niet opgenomen wordt. Precies datzelfde effect vertonen Arnout Killian en Arthur Steenbrugge in Quality Time, maar zij breken de zorgvuldig opgebouwde melodramatische spanning subiet af, door tenslotte de telefoon op te laten nemen voor een heel banaal gesprekje.

Het in zichzelf gekeerd zijn is wel een probleem van de Rietwood-filmers, zeker in de omgang met de rest van de filmwereld, maar je kunt aan de films zien dat er wel eens een kentering op komst zou kunnen zijn. Voor het derde achtereenvolgende jaar fotografeerde een van de studenten van de Nederlandse Film en Televisie Academie een van de Rietwood-films, misschien wel om zich ook eens ongebreideld met alleen maar vormgeving bezig te kunnen houden. En opnieuw blijken de docenten van geen van beide scholen echt blij te zijn met zulke kruisbestuiving, zo wordt beweerd in de wandelgangen. Als dat waar zou zijn, dan mag inderdaad over beide scholen de stofdoek eens heen.