Nederlandse filmcomponisten op cd

Dubbel cd: The Alphabet of Dutch Filmmusic. Samengesteld door Willem Breuker, Henk Korevaar en Julius Wolthuis. Alleen schriftelijk te bestellen bij stichting Cinemusica, Postbus 406, 8200 AK Lelystad. Prijs: ƒ 39,95.

In 1979, ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de Nederlandse Bioscoopbond, verscheen bij Conamus de verzamelplaat Sterren stralen overal, met muzikale hoogtepunten uit de Nederlandse filmgeschiedenis: de door Jan Mul tegen elkaar in gecomponeerde muziekstukken voor concurrerende harmoniekorppsen uit Fanfare, Willeke Alberti die 'Telkens weer' zingt in Rooie Sien, de overbekende thema's door Rogier van Otterloo voor Turks fruit en Soldaat van Oranje en zelfs Tonny Eyks 'Chanson pour Milan' uit Nummer 14 Johan Cruijff. Onder deze deklaag van tophits gaat een rijk geschakeerd repertoire schuil van door Nederlandse componisten voor Nederlandse films geschreven muziek.

Onlangs verscheen in eigen beheer bij de stichting Cinemusica, de door schooldirecteur Julius Wolthuis in zijn vrije tijd geleide club van liefhebbers en verzamelaars van 'soundtracks', een dubbel-cd, getiteld The Alphabet of Dutch Filmmusic. Daarop verzamelden Wolthuis en zijn medesamenstellers Willem Breuker en Henk Korevaar 44 tracks uit 29 verschillende films van 22 componisten, die alfabetisch op hun achternaam geordend werden, van Jurriaan Andriessen (toevallig ook het oudste stuk, de suite uit Dorp aan de rivier, 1958) tot Bob Zimmerman (An Bloem en De avonden). De oudste componist is de 69-jarige Robert Heppener (Een zondag op het eiland van de Grande-Jatte), de jongste de 36-jarige Michel Mulders (De wisselwachter en Ei).

Het uitgangspunt van de samenstellers was het verzamelen van nooit eerder op plaat of cd verschenen nummers van vooraanstaande Nederlandse componisten, die zelf mochten aanwijzen welke compositie ze (vrij van rechten) af wilden staan. Met al deze principes is ook weer de hand gelicht. Roy Budd (1947-1993) was een Engelsman, die echter zo grif zijn muziek voor Hans Scheepmakers oorlogsfilm Field of Honor beschikbaar stelde, dat hij postuum de eindselectie haalde. Het thema dat Jurre Haanstra componeerde voor de door zijn broer Rimko geregisseerde produktie De brug betrof geen film maar een televisieserie. Zo er al afwijkingen bestaan ten opzichte van de plaatversies van Vincent van Warmerdams epiloog uit Abel (van broer Alex) en Laurens van Rooyens Een vlucht regenwulpen, dan betreft het details die alleen voor muggezifters van belang zijn. Helaas bevat het bijbehorende Engelstalige informatieboekje slordigheden van ernstiger allooi, zoals het niet vermelden van de Engelse titels van de genoemde films en het in de filmografie van Henny Vrienten noemen van Identikit (1993) en De nietsnut (1994), in werkelijkheid twee titels voor dezelfde film.

Er wordt vaak beweerd dat de meeste filmmuziek niet geschikt is om naar te luisteren zonder de beelden die erbij horen. Dat ligt er maar aan: weinig te beleven valt er aan muzikaal behang als dat van Van Rooyen, maar dat soort werk is allang niet representatief meer voor het hoge niveau van de Nederlandse filmmuziek. Kenmerkend is bij voorbeeld de langdurige, soms zelfs exclusieve samenwerking tussen bepaalde filmers en componisten: mooie voorbeelden van volstrekt op elkaar afgestemde paren zijn Frans van de Staak en trombonist Bernard Hunnekink, Pieter Verhoeff en Cees Bylstra, Frans Weisz en Theo Nijland, Kees Hin en Otto Ketting, Vincent en Alex van Warmerdam en vooral Hans Keller en Henny Vrienten.

Waren het aanvankelijk de licht-klassieke componisten die de toon aangaven, zoals Hugo de Groot en zijn zuster Else van Epen-de Groot, en in de jaren zeventig en tachtig vooral de uit jazz en geïmproviseerde muziek afkomstige mannen als Willem Breuker en Loek Dikker (in respectievelijk 1982 en 1990 winnaar van het Gouden Kalf voor een muzikaal oeuvre), wanneer die prijs volgend jaar uitgereikt wordt, dan hebben beide meest waarschijnlijke kandidaten een rock-achtergrond. De composities van Vrienten (Spoorloos, Kellers documentaire Verhaal van een toekomst) en Van Warmerdam (Abel en De Noorderlingen) behoren in de collectie The Alphabet of Dutch Filmmusic tot de meest complexe en afzonderlijk waardevolle stukken. Dat laatste geldt ook voor de broers Jurriaan en Louis Andriessen (The Family) en Lodewijk de Boer (Beck - De gesloten kamer), maar dat zijn dan ook componisten met een reputatie buiten de film. Het initiatief tot het samenstellen van dit familieportret, waar Wolthuis zes jaar vrije tijd in stopte, kan niet genoeg geprezen worden, ook al is de uitvoering verre van vlekkeloos.