...en Europol

HET COMPROMIS over Europol dat was klaargestoomd voor de Europese top was “het resultaat van zeer intensieve en langdurige onderhandelingen” waarschuwde het kabinet aan de vooravond van Cannes. Dat was een elegante manier om aan te duiden dat ons land weinig gehoor mocht verwachten voor het belang dat het hecht aan een internationale controle op de Europese politiedienst in oprichting. Daar wordt Kamerbreed een punt van gemaakt en het kabinet onderstreepte dat eerder dit jaar nog eens in een speciale notitie over het Europese beleid op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (politie).

Nederland heeft leergeld betaald in het Schengenproces, dat als een voortrein voor de Europese eenwording op het gebied van de binnenlandse veiligheid fungeert. Het gehannes met het pasjessysteem op Schiphol heeft de aandacht een beetje afgeleid, maar op het punt van de parlementaire en juridische controle heeft Nederland vooralsnog geen voet aan de grond gekregen. Europol ligt zo mogelijk nòg moeilijker. Nederland is gastheer en bovendien is de noodzaak evident op te schieten met een Europese aanpak van de grote grensoverschrijdende criminaliteit.

Cannes had op voorhand al niet veel meer te bieden dan controle à la carte, een uitdrukkelijke keuzemogelijkheid voor de deelnemende landen om het Europese Hof van Justitie alsnog bevoegd te verklaren. Duidelijk was ook dat niet alle vijftien dat zullen doen, met als gevolg een lelijke lacune in de rechtsbescherming. Nederland kon echter hopen een behoorlijke meerderheid vóór rechterlijke controle bijeen te krijgen. Dat zou tenminste het perspectief openen dat de treuzelaars uiteindelijk toch over de streep worden getrokken. In het geval van het Europese verdrag voor de rechten van de mens heeft het ook geruime tijd geduurd voordat alle deelnemende staten het recht hadden erkend van individuele burgers een klacht in te dienen. Maar nu is dat bij de toetreding van de Oosteuropese landen een vanzelfsprekendheid.

Dit hoopvolle vooruitzicht is in Cannes lelijk gekanteld. Het besluit over de keuzeclausule is uiterlijk één jaar opgeschoven. Daarmee blijft zelfs de vraag òf de weg naar het Europese Hof moet worden geopend, onbeslist. In elk geval is de kans gering dat de animo binnen de vijftien voor dit Hof in de tussentijd toeneemt. Nu al hebben de Scandinavische landen hun twijfels. Het moet ook nog maar worden afgewacht of Frankrijk na afloop van het voorzitterschap positief blijft over een rol voor de Europese rechters.

TOCH BLIJVEN er zeer praktische argumenten voor deze rol aan te voeren. Europol omvat een uiteenlopend gezelschap politiediensten. Intensieve samenwerking op dit gebied is geen vanzelfsprekendheid. Het gaat hier per slot van rekening om vaak zeer gevoelige informatie. Rechterlijke controle is niet alleen lastig maar helpt ook de legitimiteit van het samenwerkingsverband te versterken.