Kok staat op betrokkenheid Hof; Britten belemmeren voortgang Europol

CANNES, 27 JUNI. De Britse premier Major heeft gisteren op de Europese top in Cannes zijn veto uitgesproken over het toekennen van bevoegdheden aan het Europese Hof van justitie over de Europese politie-organisatie Europol.

De meeste lidstaten van de Europese Unie willen Europol ondanks het veto toch in werking laten treden. Nederland heeft daartegen verzet aangekondigd. Rondom het middaguur werd nog koortsachtig gezocht naar een compromistekst.

De kwestie Europol was gisteravond het belangrijkste gespreksthema tijdens het informele diner van de Europese regeringsleiders en de Franse president Chirac. Aanvankelijk stond Groot-Brittannië alleen in zijn opvatting dat er voor het Hof in Luxemburg, als gemeenschapsinstelling, geen enkele rol is weggelegd bij de Europese politiesamenwerking.

Maar toen premier Major had duidelijk gemaakt dat hij geen enkele concessie kon doen wegens zijn penibele politieke positie in eigen land, bleken de meeste lidstaten bereid nu alvast met Europol te beginnen en de betrokkenheid van het Europese Hof het komend jaar te regelen. Alleen de landen van de Benelux eisen eerst duidelijkheid over de rol van het Hof voordat zij het Europol-verdrag willen tekenen.

Europol is een prestigezaak voor het Franse voorzitterschap van de EU. Tijdens de laatste Europese top, afgelopen december in Essen, zegde oud-president Mitterrand toe dat in Cannes de laatste hobbels voor het inwerkingtreden van Europol zouden worden gladgestreken.

Vanochtend werd dan ook nog druk onderhandeld over een formule waarin zowel wordt vastgehouden aan het doorgaan met Europol - waarop vooral ook de Duitse bondskanselier Kohl sterk aandringt - als wordt tegemoet gekomen aan met name de Nederlandse bezwaren.

Premier Kok maakte afgelopen nacht na afloop van het diner duidelijk dat hij, gezien de houding van het Nederlandse parlement, niet alvast het licht op groen kan zetten voor Europol in afwachting van nadere afspraken over de rol van het Hof bij geschillenregeling en bij prejudiciële vraagstukken. Maar een Belgische woordvoerder zei vanochtend dat zijn regering het verdrag zal tekenen en een voorwaardelijke ratificatieprocedure in het parlement in gang zal zetten. De discussie over Europol, zwaar verhypothekeerd door de binnenlandse politieke strijd van Major, overschaduwde gisteren de successen die Chirac wist te boeken op zijn eerste Europese top als staatshoofd.

Zo bereikten de regeringsleiders van de vijftien EU-lidstaten overeenstemming over de hulp aan de ACP-landen, de zeventig ontwikkelingslanden uit Afrika, het Caraïbisch gebied en de Stille Zuidzee. De komende vijf jaar zal daarvoor 12,8 miljard ecu (ongeveer 27 miljard gulden) nieuw geld worden uitgetrokken.

Pag. 5: Akkoord over EU-hulp Oost-Europa

Nederland draagt 670 miljoen ecu bij, 20 miljoen ecu minder dan het Franse voorzitterschap had voorgesteld, maar nog altijd tientallen miljoenen meer dan Den Haag aanvankelijk wilde geven. Premier Kok zei dat Nederland evenwel kan instemmen omdat nu sprake is van “een evenredige verdeling van lasten” tussen de EU-lidstaten.

Een akkoord werd gisteren ook bereikt over de hulp die de komende vijf jaar zal worden gegeven aan de Oosteuropese landen (in totaal 6,7 miljard ecu, bijna 14 miljard gulden) en aan de landen in het gebied van de Middellandse-Zeeregio (4,7 miljard ecu, 9,8 miljard gulden). Eerder deze maand spraken de EU-lidstaten af alleen toezeggingen te doen voor volgend jaar en de hulpstroom vervolgens van jaar tot jaar vast te stellen. Bondskanselier Kohl was echter niet gecharmeerd van die aanpak, bevreesd als hij is voor ondermijning van de voorkeurspositie die de Oosteuropese landen volgens hem moeten genieten als kandidaat-toetreders tot de EU. Gisteren wist hij zijn slag binnen te slaan door overeenstemming te bereiken met de Spaanse premier Gonzalez, woordvoerder van de zuidelijke EU-lidstaten die de afgelopen maanden hebben aangedrongen op snelle verhoging van de steun aan de buurlanden aan de zuidelijke flank van Europa.

Premier Kok en zijn Oostenrijkse collega Vranitzky namen gisteravond tijdens het diner het initiatief om bij gastheer Chirac hun bezorgdheid te uiten over het Franse voornemen tot hervatting van kernproeven. Chirac gaf daarop uitleg over de Franse plannen en benadrukte dat Parijs alles zal doen om negatieve effecten op het milieu te voorkomen. “Een korte gedachtenwisseling waarbij we elkaar niet hebben kunnen overtuigen”, zo schetste Kok de discussie. Volgens hem was er sprake van “een markant verschil” in sfeer tussen de bijeenkomst van gisteren en de kennismakingsontmoeting die Chirac ruim twee weken geleden in het Elysée belegde. Toen viel Chirac openlijk het Nederlandse drugsbeleid aan. Ook in Cannes bracht de Franse president de drugsproblematiek ter sprake, maar op een minder harde manier. “Ik heb rustig, op een ontspannen en zakelijke manier, de Nederlandse positie kunnen uitleggen”, aldus Kok.

De Europese regeringsleiders hebben de nieuwe EU-bemiddelaar voor ex-Joegoslavië, Carl Bildt, opdracht gegeven zijn diplomatieke inspanningen in de eerste plaats te richten op opheffing van het beleg van Sarajevo.