Intifadah-sfeer op Westelijke Jordaanoever

TEL AVIV, 26 JUNI. Twee Palestijnen zijn gisteren gedood en tientallen gewond, onder wie vier ernstig, bij felle botsingen tussen Israelische troepen en Palestijnse demonstranten in Nablus. Het Palestijnse protest voor de vrijlating van 5.260 Palestijnse gevangenen door Israel heeft de afgelopen dagen een intifidah-sfeer op de bezette Westelijke Jordaanoever geschapen.

“De situatie is gevaarlijk”, waarschuwde de Palestijnse leider Faisal Husseini zaterdag nadat de Israelische politie met grof geweld een demonstratie nabij het Palestijnse hoofdkwartier Orient House in Oost-Jeruzalem uit elkaar had geslagen. Ook hierbij vielen gewonden en werden arrestaties verricht. In Nablus schoten de soldaten niet alleen met rubberkogels maar ook met scherp. Demonstraties en botsingen met Israelische militairen deden zich eveneens voor in Ramallah en Hebron.

De vorige week begonnen hongerstaking onder Palestijnse gevangenen en daarop aansluitende Palestijnse demonstraties zijn onderdeel van een Palestijnse campagne om zoveel mogelijk Palestijnen uit de gevangenissen te krijgen voordat hoogstwaarschijnlijk op 1 juli de tweede fase van het autonomie-akkoord ingaat, en een begin wordt gemaakt met de terugtrekking van het Israelische leger uit vier Palestijnse steden. Dit onderwerp kwam gisteren ter sprake in een drie uur durend onderhoud in Gaza tussen de Israelische minister van buitenlandse zaken Shimon Peres en de Palestijnse leider Yasser Arafat. Peres sprak later van “vooruitgang” en hield het erop dat op 1 juli, een datum die voor de Palestijnen en het prestige van Arafat grote betekenis heeft gekregen, de tweede fase van het akkoord inderdaad zal beginnen.

Peres legde Arafat gisteren het Israelische plan voor de ontruiming van Palestijnse steden op de Westelijke Jordaanoever voor. In eerste instantie zal Israel slechts vier Palestijnse steden - Nablus, Jenin, Tulkarem en Kalkiliya - ontruimen. Onderhandelingen over de terugtrekking van Israelische troepen uit de andere Palestijnse worden opgehouden tot na volgend jaar mei. Dan zullen volgens het autonomie-akkoord onderhandelingen over de definitieve status van de Westelijke Jordaanoever beginnen en alle tussen Israel en de Palestijnen openstaande problemen - troepen, nederzettingen, Jeruzalem - moeten worden geregeld.

Volgens Peres is het gisteren aan Arafat voorgelegde voorlopige plan tot verplaatsing van de Israelische troepen van dien aard dat nog dit najaar de verkiezingen voor de Palestijnse bestuursraad, onder internationaal toezicht, op de Westelijke Jordaanoever kunnen worden gehouden. Ook heeft Peres gisteren de Palestijnse leider de vrijlating van een niet nader aangegeven aantal Palestijnse gevangenen in het vooruitzicht gesteld.

Overigens plaatste premier Rabin wegens de nog bestaande “diepe meningsverschillen” een vraagteken bij de datum van 1 juli. Op het ministerie van buitenlandse zaken in Jeruzalem worden echter al plannen gesmeed om van de ondertekening van het akkoord tussen Israel en de Palestijnen een internationaal evenement te maken waarvoor ook Arabische leiders worden uitgenodigd. De komende dagen zullen Israelische en Palestijnse onderhandelaars op verschillende niveaus intensief onderhandelen om het akkoord voor zaterdag rond te krijgen.

Hoewel Arafat voor het akkoord zoals Peres dat gisteren uiteenzette, nogal wat water bij de wijn moet doen, is het voor hem van groot belang om na Jericho ook vaste voet te krijgen in andere steden op de Westelijke Jordaanoever waar de Palestijnse politie de plaats van het Israelische leger zal innemen. De komst van de Palestijnse politie naar Kalkiliya en Tulkarem, die aan de Israelische steden Kfar Saba en Natanya grenzen, leidde gisteren al tot een door Likud georganiseerde demonstratie langs de “Israelisch-Palestijnse grens” tegen het “Palestijnse terroristische gevaar”. De Palestijnse politie heeft vandaag in de Gazastrook het grootste deel van het leiderschap van de moslim-fundamentalistische beweging Hamas opgepakt. De arrestaties volgen op een mislukte zelfmoordaanslag op een Israelische patrouille.