Conservatief partijkader ziet een nieuwe John Major

LONDEN, 26 JUNI. Glimmend en stralend komt Richard Bacon, voorzitter van de Conservatieve partij in het Londense district Hammersmith, op zaterdagochtend door de deur van het partijhoofdkantoor. “Zo heb ik hem nog nooit gezien. Hij heeft zich ontpopt als een vechter,” roept hij.

Premier Major heeft het hoofdkantoor van de Conservatieve partij op het Londense Smith square, waar hij 187 voorzitters van plaatselijke afdelingen van zijn partij heeft toegesproken, net in een donkergroene Bentley verlaten. Gekleed in een vriendelijk roze overhemd en een lichtblauwe gestippelde stropdas heeft Major, voorlopig ex-partijleider, buiten nog even glunderend geposeerd voor de fotografen met een cricket-bat in zijn handen waarop de voorzitters hun handtekeningen hebben gezet. “Dit cricket-bat is getekend door alle personen in het gebouw”, zegt hij “als teken van steun voor mijn Battle of Britain”.

Zonder verdere vragen te beantwoorden en onder het geroep van “succes meneer Major” van omstanders, stapt de premier in de auto en wordt, na een korte stop even verderop bij het kantoor in Cowley Street waar zijn verkiezingscampagne wordt voorbereid, doorgereden naar de cricketwedstrijd tussen Groot-Brittannië en de West-Indies op Lord's.

De ontmoeting met de plaatselijke voorzitters van de Conservatieve partij op het hoofdkantoor was al maanden gepland. Maar ze is door Major aangegrepen om zijn draagvlak in de partij te vergroten.

De premier had vorige week donderdag zijn politieke toekomst in de waagschaal gelegd door terug te treden als partijleider en nieuwe verkiezingen voor het partijleiderschap uit te schrijven. De voorzitters van de Conservatieve afdelingen zijn belangrijk voor Major omdat zij de parlementsleden adviseren die voor of tegen hem moeten stemmen in het geval dat iemand zijn leiderschap zal betwisten. Hun advies kan voor weifelende parlementsleden doorslaggevend zijn.

Major heeft de voorzitters tijdens de bijeenkomst verbeteringen beloofd in het schoolsysteem voor jonge kinderen en zei de komende tien jaar te zullen streven naar toename van het aantal huiseigenaren met anderhalf miljoen. Ook kondigde hij nieuwe sportfaciliteiten aan voor scholen.

Maar over zijn Europese politiek, de belangrijkste reden voor de voortdurende aanvallen op zijn positie, bleef Major in zijn toespraak opvallend stil. Hij heeft alleen gewaarschuwd voor de koers van Labour-leider Blair, die te Euro-vriendelijk zou zijn. “Wat ook de vraag is in Brussel, het antwoord van Labour zal 'ja' zijn”, aldus de premier, die zelf door zijn Eurosceptische belagers in het kabinet, in het parlement en aan de zijlijn een beleid van 'ja, ja, ja' tegen Europa wordt verweten.

Na afloop van de toespraak zijn twee vragen gesteld over Europa. De BBC, die als enige naar binnen mocht, werd gesommeerd camera's en microfoons uit te doen. Maar als er al tegenstanders van Major in de zaal waren, hebben zij zich stil gehouden. Bacon: “Major kreeg alle steun. Het is jammer dat er geen camera's aanstonden, want hij deed het fantastisch. Ik heb hem nog nooit zo overtuigend zien optreden. Er was applaus, de steun was overweldigend.”

De Europese Economische en Monetaire Unie (EMU), de grote nachtmerrie voor de Eurosceptici, is geen onderwerp, zou Major op een van de vragen hebben geantwoord. Met de 'Eurocrap' over gedwongen Europese uniformiteit moest het maar eens afgelopen zijn. Bacon: “Hij zei misselijk te zijn van het geruzie over zaken die helemaal niet aan de orde zijn. Hij vroeg of er iemand in de zaal was die dacht dat Spanje en Portugal deze eeuw tot de EMU zouden kunnen toetreden. Niemand stak zijn hand op”.

Major heeft zijn gehoor ook voorgehouden dat de politieke sfeer op 'het continent' aan het verbeteren is. Zo zijn met de nieuwe Franse president Chirac bijvoorbeeld best zaken te doen. Bacon: “Major zei dat Chirac hem tijdens een diner al had toevertrouwd dat hij ook niet blij is dat er uit Nederland massaal drugs het land binnenstromen zonder grenscontroles.”

Na dit optreden weet Bacon, sinds 1979 lid van de Conservatieve partij, het zeker: Major blijft partijleider, de Conservatieven winnen de volgende verkiezingen en hijzelf gaat volgend jaar het kiesdistrict Hammersmith (nu van Labour) veroveren.

De partijvoorzitters hebben die ochtend een nieuwe Major gezien: de premier, die veelvuldig is uitgemaakt voor 'whimp' (slapjanus), hebben zij op het meest wankele moment in zijn carrière zien optreden als een overtuigd en onvermurwbaar spreker. Maar met Majors nieuwe vastberadenheid is de verdeeldheid in de partij nog niet verdwenen. De anti-Europese druk vanuit de rechtervleugel blijft, ook als hij wint. “We verheugen we ons op een stevig standpunt van Major over Europa”, zegt de voorzitter van de Conservatieven in Thanet South, John Thomas, die net als Major gekleed is in een roze overhemd. “We zijn blij dat de lucht wordt geklaard door een uitdaging. Maar als Major wint, hoop ik dat hij een referendum aankondigt over de EMU.”

Ook de voorzitter van de Conservatieven in het kiesdistrict Durham, Michael Smith, rekent op fermer optreden van Major. “Ik hoop dat hij blijft en dat dan het tij van federalisme in Europa zal keren.' De voorzitter van de Conservatieven in het Noordoostelijke district Redcar, Alan Wordsworth (“Mijn naam spelt u net als die van de grote schrijver”) steunt Major en wil “duidelijkheid” in ruil daarvoor. “Ik steun hem. Maar als hij wint, wil ik dat hij ronduit zegt dat Britse deelname aan de EMU is uitgesloten.”