'Uitgaven tunnel Betuwelijn niet ten koste van natuur'

ROTTERDAM, 24 JUNI. Een tunnel onder het Pannerdensch Kanaal hoeft niet ten koste te gaan van de natuur in het Rijnstrangengebied. Dit stelt Willem Hombrink, projectleider Betuwelijn van de provincie Gelderland. Daarmee verzet hij zich tegen de indruk die minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) afgelopen maandag wekte in het Kamerdebat over de goederenspoorlijn van de Maasvlakte naar Duitsland.

Jorritsma reageerde op een motie van PvdA en D66, waarin wordt voorgesteld af te zien van de geplande brug over het Pannerdensch Kanaal en deze te vervangen door een tunnel. Volgens de twee coalitiepartijen zou dit mogelijk zijn binnen het budget van 8,1 miljard dat het kabinet voor de Betuwelijn heeft uitgetrokken. Ze stelden voor de lawaaibesparende 'M-baan' ten westen en ten oosten van de brug weg te laten en de 100 miljoen die daardoor vrijkomt in te zetten voor de tunnel. Samen met enige kleinere verschuivingen binnen het budget zou er in totaal 250 miljoen gulden vrijkomen. Hetzelfde bedrag dat de tunnel meer kost dan de brug.

Jorritsma voelt niets voor een tunnel. In de Kamer beriep ze zich ter verdediging van het kabinetsstandpunt op het belang van de natuur. U wilt een tunnel leggen onder een druk bevaren scheepvaartroute en daarvoor de lawaaibesparende M-baan in het stiltegebied ten oosten van het Pannerdensch Kanaal opgeven, zo betoogde ze. Daarvan zag ze de ratio niet in. Ook het argument van de beide fracties dat het buurtschap Boerenhoek door een tunnel voor sloop kan worden behoed, wees ze van de hand. Weliswaar zou een deel van de huizen kunnen blijven staan, aldus Jorritsma, maar die zouden op tien meter van de tunnelopening komen te liggen. Dat is ook niet echt aangenaam wonen.

PvdA-woordvoerder Crone suggereerde in een interruptie reeds dat een tunnel in een bocht kan worden gelegd, zodat de ingang verder van de bebouwing komt te liggen. Berekeningen die de provincie Gelderland heeft laten uitvoeren door een ingenieursbureau bevestigen dit. Een iets verschoven tunneltracé is niet langer en niet duurder dan een tunnel op de plaats van de geplande brug. Bij dit alternatieve tracé kan Boerenhoek blijven bestaan.

Tijdens het debat ontstond enige onduidelijkheid over de lengte van de tunnel. Inmiddels is gebleken dat het projectteam van het departement en dat van de provincie Gelderland het met elkaar eens zijn dat het gaat om een tunnel van 1.800 meter lang, met aan weerskanten een oprit van 500 meter. De tunnel loopt van dijk tot dijk, dus zowel onder het Pannerdensch Kanaal door als onder beide uiterwaarden.

In het stiltegebied ten oosten van het Pannerdensch Kanaal loopt de spoorlijn dus eerst een stuk door een tunnel en dan nog een halve kilometer door een tunnelbak. Maar daar waar het spoor aan de oppervlakte komt zal ook zonder M-baan de lawaai-overlast worden bestreden, aldus Hombrink. In de eerste plaats door vier meter hoge geluidsschermen. Daarvoor hoeft volgens hem geen extra budget te worden uitgetrokken, omdat dit nu eenmaal al wettelijk voorgeschreven is om aan de normen voor een stiltegebied te voldoen. Een goede landschappelijke inpassing is volgens Hombrink vrijwel voor niets te verkrijgen, namelijk door de baggerspecie uit de tunnelsleuf tegen de geluidsschermen te storten, waardoor de spoorlijn tussen twee aarden wallen komt te liggen. Immers, men moet die baggerspecie ergens laten, en elders dumpen is altijd duurder.

Een deel van de extra kosten van de tunnel - 25 miljoen - zou volgens PvdA en D66 vrijkomen door af te zien van twee spoorbogen die de Betuwelijn zouden verbinden met de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. In het debat werden deze bogen aangeduid als 'de oortjes van Elst'. De provincie Gelderland heeft inmiddels door een ingenieursbureau laten berekenen hoeveel precies wordt bespaard door af te zien van de oortjes van Elst: ruim 85 miljoen.

Een verdere besparing van enkele tientallen miljoenen kan wellicht worden bereikt door het containeruitwisselpunt bij Valburg in fasen aan te leggen. Dit schaadt de belangen van de regio voorlopig toch niet. Een deel van de capaciteit is immers pas nodig als de Noordtak van de Betuwelijn in bedrijf komt.

Dan is er niet alleen ruimschoots voldoende om te voorzien in het laatste stukje financiële dekking voor de tunnel onder het Pannerdensch Kanaal, maar er zou bovendien nog geld overblijven om iets te doen voor andere knelpunten. De VVD heeft een door PvdA en D66 mede ondertekende motie ingediend om nog iets te doen bij Schelluinen, Tiel/Kerk Avezaath en oostelijk van Zevenaar.