Hollands Dagboek: Mr. K. Blekxtoon

Mr. K. Blekxtoon (1938) is sinds 1987 president van Stork International, een bedrijf dat zeventig procent van zijn omzet (4,5 miljard gulden) buiten Nederland haalt. Hij was lid van de delegatie die minister-president Kok vorige week naar Vietnam en China vergezelde. Hiervoor werkte Blekxtoon voor IHC Holland, Pakhoed en Boskalis. Hij en zijn vrouw Judy wonen in Amsterdam en hebben twee kinderen, Philip (28) en Isabel (23).

Woensdag 14 juni

Mijn Hollands Dagboek begint hier in Hanoi aan het einde van een vierdaags bezoekprogramma van minister-president (MP) Wim Kok, vergezeld van een aantal ondernemers onder leiding van Alexander Rinnooy Kan, voorzitter VNO/NCW, of zoals Den Uyl vroeger eens aan buitenlandse bezoekers uitlegde 'The Federation of Dutch Undertakers'.

Te midden van de gebruikelijke faxen van kantoor, gisteren bericht van Joke, zorgzaam als altijd, dat de delegatielijst bij de redactie van de NRC ligt en Tracy Metz mij verzoekt dit Dagboek bij te houden vanaf vandaag. Na enig beraad en overleg ga ik daarop in.

Ik houd zelf geen dagboek bij, ik kijk liever vooruit, maar ik lees ze graag van anderen, zoals van Dimitri Sjostakovitsj wiens werk mij zeer aanspreekt. Zijn muziek wordt veel toegankelijker als je weet hoe die man onder de druk van het Sovjet-regime heeft gewerkt. Een bezoek met mijn dochter Isabel enkele jaren geleden aan St. Petersburg, waar hij woonde, heeft die indruk alleen maar versterkt. Ik hoop dat er nog eens een speciale Sjostakovitsj-week komt à la Mahler.

Om 06.00 uur worden de koffers een uur voor vertrek opgehaald. Dit vind ik het minst leuke gedeelte van een delegatiereis. Nachtmerrie, eens echt gebeurd in China: delegatielid zet koffer op de gang, scheert zich, gehuld in een handdoek, bedenkt te laat dat hij geen overhemd heeft klaargelegd, loopt ingezeept de gang op, ziet zijn koffer nog net de lift in verdwijnen, zijn handdoek zakt af, hij sjort hem weer omhoog en daarbij valt de kamerdeur achter hem dicht. Uitgedost in handdoek en scheerschuim moet hij in de lobby zijn overhemd uit zijn koffer halen, en is te laat voor vertrek.

Voor het hotel hangen nog de rode welkomstspandoeken in het Nederlands aan de ene en in het Vietnamees aan de andere zijde, die dit 'vriendschappelijke, officiële bezoek' vermelden. Kennelijk sluit het een het andere niet uit. Ik neem aan dat de Vietnamese tekst equivalent is.

Wij vertrekken met een gecharterde Chinese Boeing 737 naar Peking waar minister (M) Hans van Mierlo zich met Aafke bij het gezelschap voegt. Tijdens de ontvangst in the Great Hall of the People staat de MP met Premier Li Peng op het platform terwijl de volksliederen gespeeld worden. Als ik dit schouwspel zie, voel ik hoe iedereen onder de indruk is. De Chinezen weten goed hoe je zo'n ontvangst imposant moet organiseren, zeker als het regeringsleiders betreft. Het verschil met een doorsnee ministersbezoek is opvallend groot. De VOC-bestuurders waren in de zeventiende eeuw evenzo onder de indruk als zij hun tribuut kwamen brengen bij de keizer.

In het officiële gesprek daarna blijkt de MP goed aan Li Peng gewaagd te zijn: “Two down-to-earth PM's can do a lot of good together”, zegt Li Peng.

's Avonds geeft de Nederlandse directeur van het plaatselijke Wereldbank kantoor, Pieter Bottelier, een redelijk optimistische visie over de continuïteit van de Chinese groei. De Nederlandse ondernemers beginnen al plannen uit te werken. Een dergelijk bezoek is heel nuttig voor onderling contact, waarbij er veel mogelijkheden zijn om zo'n grote markt gezamenlijk te benaderen met risicobeperking. Zo is Stork lang geleden in Australië begonnen een raffinaderij voor Shell te monteren en nu is de Stork-vestiging aldaar een van de grootste werkmaatschappijen van ons concern.

Ambassadeur Dirk Jan van Houten geeft ons een uitstekende analyse van wat wij van China moeten verwachten. Samen met Marie-Louise en het actieve Chinese ambassadeurs echtpaar Wu (hij in Den Haag, zij in Luxemburg) zal hij de gehele reis in China meemaken.

Donderdag

Peking. De MP opent het 'Sino-Dutch seminar on Clean Coal Technology'. Een aantal Nederlandse organisaties en bedrijven, werkzaam in de energiesector, hebben de krachten gebundeld voor een tweedaags symposium met Chinese counterparts. Het is zowel naar de Chinezen effectief als bevordelijk voor de onderlinge samenwerking in Nederland. Het lijkt mij een goed initiatief om de explosief groeiende energiemarkt in China zo aan te pakken.

De MP spreekt met overtuiging en in goed Engels, zoals bij alle andere toespraken. Beide elementen zijn niet iedere politicus in Den Haag gegeven.

Hij biedt een pakket adviesdiensten aan en zegt milieuvriendelijke low-nox branders toe van onze deelneming Stork Ketels (vijftig procent Stork) voor een Chinese krachtcentrale. De energiemarkt is voor Stork belangrijk en wij willen onze positie in China daarin versterken. De laatste jaren hebben wij vooral toegeleverd aan de textieldruk- en de voedselverwerkende industrie in China. Het is voor ons het belangrijkste exportland buiten de OESO. Wij komen er reeds lang: in 1925 leverde Stork een aantal stoomlocomotieven.

's Avonds bel ik Judy die manmoedig tijdens mijn afwezigheid de voorgevel laat schilderen, terwijl timmerman en loodgieter op het dak bezig zijn. Dit speelt zich af in ons grachtenhuis te Amsterdam, bouwjaar 1686. Ik bewonder haar zoals altijd. Zij vertelt mij over het Citibank-concert waar Onno en Renée Ruding ons voor hadden uitgenodigd en waarbij Marian mijn plaats heeft ingenomen.

Vrijdag

's Ochtends een sessie waarbij de MP en Alexander gezamenlijk de regie voeren voor een serie gesprekken met vier Chinese Ministers. Mevrouw Wu Yi, minister van buitenlandse handel, is een strijdvaardige gesprekspartner. Zij vindt dat Nederland wat steviger moet optreden in OECD-verband, wanneer het om zachte financieringen gaat. Zij onderstreept dat door de MP af en toe aan de arm te trekken met het gebaar dat hij bij de les moet blijven, waarna zij ons tevreden zit toe te lachen. Zelfbewust en goed gekleed daagt zij met kennis van zaken de MP uit. Die reageert op soortgelijke wijze, waarbij zijn ervaring als vroegere minister van financiën hem goed te pas komt.

Het debat levert voor beide zijden het hoogtepunt van de ochtend. De delegatie is zeer tevreden.

Om 12.00 uur heeft IHC Holland ons allen uitgenodigd voor een feestelijke lunch. Reden: honderd jaar geleden leverden zij het eerste baggerschip aan China. Voordat ik in 1987 bij Stork begon, ben ik vele jaren bij IHC verkoopdirecteur geweest. Op de referentielijst zie ik de grote opdracht in 1973 van dertig baggerschepen, die ik samen met mijn aanvankelijke patroon, toen collega Wim den Hartog, afsloot. Naast Sjef zit een van de Chinezen die daar ook bij betrokken was en wij herkennen elkaar. Hij noemt nog de namen van de technici die erbij betrokken waren. De wereld is klein, zelfs in China.

De reis naar Peking ging toen nog via Moskou in een Aeroflot-toestel met bommenluiken. Wij vlogen overdag over de Chinese Muur, een adembenemend gezicht.

Zaterdag

Vandaag vliegt Jan Hovers, bestuursvoorzitter van Stork, terug naar Nederland. Tot nu toe hebben wij dit bezoek samen meegemaakt in Vietnam en Peking. Ik zal hem missen, want er zijn weinig mensen met wie ik zo gemakkelijk reis als met hem. Hij verpakt zijn serieuze instelling met een laagje relativerende humor die mij aanspreekt

De delegatie vertrekt naar Shanghai waar wij in het Garden Hotel verblijven, gebouwd achter de Franse Club, die dateert van 1925. In de prachtig gerestaureerde Art Deco ballroom biedt Consul-Generaal Dominique Bauduin 's avonds een banket aan. Eerst ontmoeten wij nog de energieke burgemeester van Shanghai, die een voor ons wat ongebruikelijk probleem beschrijft: hoe rem je de economische groei af van veertien naar dertien procent zonder ongelukken? Hij licht ons in over de booming bouwindustrie. De inwoners van Shanghai hebben gemiddeld zeven vierkante meter woonoppervlakte ter beschikking (iets meer dan twee x drie meter). Hij wil dat vergroten tot tien vierkante meter, dat betekent voor veertien miljoen inwoners 42 miljoen m2 te bouwen over een aantal jaren.

Wim Kok is goed op dreef en er is zichtbaar goed contact.

Rita Kok heeft met de andere vrouwelijke delegatieleden, zowel in Vietnam als in China, een sociaal programma afgewerkt. Dat werd zichtbaar op prijs gesteld als aanvulling op het politiek/economische programma van de delegatie.

Laat in de avond bezoeken wij de fameuze, in 1930 opgerichte Chinese jazzband in het Peace Hotel. Een aantal oprichters speelt zo te zien nog mee. Beide ministersparen vertonen zich daarbij op de dansvloer.

Zondag

Op weg naar het grote nieuwe high-tech en industrieterrein aan de overkant van de rivier stoppen wij midden op de Nanpu-brug, te vergelijken met de Van Brienenoord Brug in Rotterdam. Alle verkeer is aan beide zijden van de zesbaans brug stilgelegd. Vanaf het midden van de absoluut lege brug kijkt het hele gezelschap in alle rust over de stad en de rivier uit. Na twintig minuten gaan wij verder, bezoeken het indrukwekkende high-tech complex, waarna wij een boottocht maken over de rivier op uitnodiging van Philips, waarvoor de PM zojuist een nieuwe fabriek heeft geopend met alle traditionele Chinese ceremoniën. Zij waren er vroeg bij in China en er staan al meer dan tien fabrieken in verschillende joint venture verbanden.

Aansluitend vliegen wij door naar Guangzhou (ex-Kanton) waar wij in het White Swan hotel, met spectaculaire ligging aan de oever van de Pearl River, zijn ondergebracht.

Maandag

Om 08.00 uur een uitstekende presentatie van de Shell scenario analyse over China. De Shell-organisatie moet lange termijn kunnen denken in verband met de levensduur van grote projecten als raffinaderijen en LPG schepen. De scenario planning afdeling geeft geen cijfermatige prognoses, maar leert managers lange termijn te denken om voorbereid te zijn op veranderingen. Ik heb Shell goed leren kennen toen ik in 1977 werd uitgenodigd om als buitenstaander een maandlang in Londen mee te doen in hun internal top management training.

Het scenario China dat zij nu voor het vierde jaar maken, is, net als dat van de Wereldbank, lange termijn positief. Natuurlijk zullen er af en toe schokeffecten te verwachten zijn, maar in principe gaat men er vanuit dat China een spectaculaire groei zal doormaken.

Wij bezoeken daarna weer een special economic zone industrial area, waar vele buitenlandse investeerders gevestigd zijn. Een enthousiaste Amerikaanse manager heeft nieuws: “The national bird of Southern China is the construction crane”.

's Avonds dankt Alexander na de evaluatie van de China-reis met een geestige speech de MP en M, de ambassadeur en vele anderen die bij de organisatie betrokken waren. Morgen is voornamelijk een reisdag en dan komt het er niet meer van.

Iedereen is het erover eens dat de formule van dit bezoek goed gewerkt heeft. Het komt daarbij niet alleen aan op de formule, maar vooral op de mensen die hem toepassen. Men is daarbij vol lof over de MP die overal met natuurlijk gezag contacten heeft gelegd die herinnerd zullen worden, zowel in China als in Nederland.

Alexander willen wij later bedanken, bij een evaluatie te houden in Nederland, wanneer mevrouw Wu Yi ons land bezoekt. Ik kwam in Vietnam een hoogleraar tegen die als functie op zijn kaartje had staan 'Excellent Professor'. Wij moeten wellicht de Erasmus Universiteit nog eens aanschieten.

Dinsdag 20 juni

Per bus reizen wij in 2,5 uur, met escorte, door het Pearl River Delta gebied naar Zhuhai (één miljoen inwoners), gelegen aan de westkant van de baai tegenover Hongkong. Daar heeft onze deelneming Stork Wärtsilä Diesel (veertig procent Stork) de grootste diesel aangedreven electrische centrale ter wereld gebouwd, zegt hoofddirecteur Max Wieringa trots in zijn speech bij de openingsceremonie.

De Chinese televisie zendt nationaal de reportage van dit bezoek uit, met beelden van de MP die met andere gasten het kleurige lint doorknipt.

Aan boord van de gecharterde hydrofoil die ons in anderhalf uur daarna naar Hongkong brengt, wordt Hollandse nieuwe haring geserveerd bij de lunch. Dit is te danken aan 'the other Dutch airline'. In Hongkong volgt nog een groot diner met onder andere de Nederlandse kolonie waar ik mijn nichtje Anne-Marie tegenkom, zodat wij even kunnen bijpraten.

Middernacht vertrekken wij met Cathay Pacific, voor vijftien procent eigendom van de Chinese staatsmaatschappij CITIC, naar Amsterdam.

Ik heb vrijwel alle landen bezocht in de wereld, maar ik heb een speciaal gevoel voor China. Ik voel mij er thuis en ik heb er bovendien bijzondere associaties aan, zowel hele droevige als feestelijke. Op 6 april 1990 hoorde ik daar dat ik mijn zoon Kees (21) verloren had. Hals over kop ben ik toen teruggevlogen. Elk bezoek roept altijd nog hevige emoties op.

Van heel andere aard was de verrassing van Koninginnedag 1992, die wij met de delegatie van Koos Andriessen in Peking vierden. Jan Hovers en ik maakten daar deel van uit. Uit handen van de minister kreeg ik daar zeer onverwacht mijn Koninklijke onderscheiding.

Tijdens de lange terugreis verheug ik mij erop om na twee weken weer thuis te komen.