Frankrijk; Goed wonen hoeft niet duur te zijn in Parijs

PARIJS, 24 JUNI. Jacques Chirac moest heel wat regelen nadat hij op 17 mei de sleutels van het Elysée had overgenomen. Bij voorbeeld wie hem zou opvolgen als burgemeester van Parijs. Het stadhuis had hem achttien jaar trouw gediend als regerings-kasteel in ballingschap. Hij zal nu meer dan tevreden zijn dat hij dat wespennest achter zich heeft gelaten.

Er zal geen zucht van verbazing door de bevolking van de hoofdstad gaan wanneer maandag de nieuwe burgemeester door de hoofdingang van het Hôtel de Ville schrijdt. Zijn naam, Jean Tibéri, is al bekend zolang als Chirac burgemeester was. Hij was de rechterhand, de wethouder die alles wist en deed, die de vuilnisdienst zeven dagen per week langs stuurde terwijl de baas in Tokio of Washington was om zijn internationale statuur zichtbaar te maken.

Chirac had meer moeite een opvolger aan te wijzen dan een nieuwe regering te installeren. Voor dat laatste had hij Alain Juppé, eerder zijn wethouder van financiën. Maar het stadhuis, dat was Chiracs erfenis in veel opzichten. Tibéri had er recht op, minister Jacques Toubon, tevens burgemeester van het dertiende arrondissement van Parijs, begeerde de zichtbare en prestigieuze post.

Chirac promoveerde Toubon van cultuur naar justitie en gaf Tibéri het stadhuis, een beloning, maar ook een poging tot schadebeperking. Want Chirac wist wat Tibéri wist, en andersom. Medeplichtigheid kweekt zwijgzaamheid. Er was meer beleid voort te zetten dan de geslaagde opknapbeurt van de Champs Elysée.

Tibéri zat nog niet als waarnemer op het kussen of de ellende begon. Eerst kwam de kleine, maar dappere krant InfoMatin met een pijnlijke reportage: een redacteur had tegen betaling van 10.000 gulden binnen een week een appartement uit de gemeentelijke woningvoorraad bemachtigd. De stad bezit of beheert een kwart van de appartementen in Parijs. Over de toewijzing daarvan is nooit enige verantwoording afgelegd. Dat hoefde ook niet want alle twintig arrondissementen waren in handen van Chiracs rechtse coalitie, de centrale gemeenteraad speelde geen controlerende rol. Sindsdien is gebleken waarom.

Het was pech voor Tibéri dat de regering met opzet gemeenteraadsverkiezingen had gepland een maand na de presidentsverkiezingen. De eens zo slimme minister van binnenlandse zaken, Charles Pasqua, hoopte zo op lokaal niveau te profiteren van de verwachte overweldigende overwinning van rechts. Het was lastig campagne voeren in de wijken terwijl steeds meer voorbeelden bekend werden van bevoordeling van vrienden, familieleden en trouwe partijgenoten, die prachtige apartementen aan of vlakbij de Seine bewonen tegen huren waar een familie in de betonnen buitenwijken bijna aan zou kunnen tippen.

De dagbladen Libération en Le Monde en vooral het satirische weekblad Le Canard Enchaîné, die onmisbare aanvulling op de staatscourant, hebben de afgelopen weken heel wat in kaart gebracht van wat op het stadhuis wordt genoemd 'Chiractown'. Deze uiterst confidentiële elite-woonwereld werd gisteren voor het eerst erkend en beschreven door een ambtenaar, die anoniem bereid was in Libération uit te leggen hoe het systeem werkt. Op de redactie ondertekende hij zijn verklaring.

Het is niet waarschijnlijk dat deze machine politics, die niet essentieel verschilt van het Chicago van de Daley-dynastie, Chirac of Juppé de kop gaan kosten. En Tibéri wordt waarschijnlijk wel echt gekozen tot burgemeester. Maar bij de lokale verkiezingen van afgelopen zondag gingen zes van de twintig Parijse arrondissementen - waar veertig procent van de Parijzenaars wonen - over in linkse handen. Een ongehoorde bres in het tot voor kort onaantastbare bastion. En een bewijs dat de onthulling van wat in café-verhalen allang circuleerde, toch als een schok is ervaren.

Een nieuwe regering die zuiverheid en eenvoud in politiek handelen voorstaat begint met een besmeurd familie-blazoen. Want niet alleen Tibéri laat zijn kinderen goedkoop wonen in gemeenteflats, terwijl hij hun dure appartementen schonk die zij duur verhuren. Ook premier Juppé woont in zo'n mooi, oud appartement in het prettige zesde arrondissement op de 'linker oever'. Een zoon Balladur, verschillende huidige en oud-ministers werden zo goed en goedkoop gehuisvest.

En president Chirac heeft niet ontkend dat hij van een gemeentelijk gecontroleerde stichting een prachtig appartement aan de Rue du Bac, op de zelfde 'rive gauche', huurt. De tuin is beschut, de huur ook. Goed wonen hoeft niet duur te zijn in Parijs en er zijn drie jaar geen verkiezingen.