Verdeeldheid over beleid Westen in Bosnië neemt toe

SARAJEVO, 23 JUNI. Een reeks interne conflicten heeft de verwarring over de taak en de strategie van de internationale gemeenschap in Bosnië vergroot. Het lijkt er volgens waarnemers op dat sommigen in de Bosnische crisis de Bosnische Serviërs willen isoleren en dat anderen dat voornemen bewust doorkruisen.

De Amerikaanse regering heeft gisteren woedend gereageerd op een in verzoenende termen gestelde brief van de speciale VN-gezant in ex-Joegoslavië, Yasushi Akashi, aan de leiding van de Bosnische Serviërs. In die brief schreef Akashi op 19 juni dat de zogenoemde 'snelle reactiemacht' van Britse, Franse en Nederlandse militairen die naar Bosnië wordt gestuurd onpartijdig zal blijven en de vredebewarende taak van de VN in Bosnië niet zal wijzigen.

Volgens de Amerikaanse VN-ambassadeur, Madeleine Albright, is deze verzekering “hoogst ongepast”. Ze hekelde “de methode, het moment en de inhoud van de brief”, die erop zou neerkomen dat de snelle reactiemacht simpelweg een verlengstuk is van de VN-vredesmacht UNPROFOR.

De brief van Akashi is kennelijk ook geschreven tegen de zin van de opperbevelhebber van de VN-vredesmacht in Bosnië, de Britse generaal Rupert Smith. Van Smith is bekend dat hij de contacten met de Bosnische Serviërs zo goed als volledig heeft bevroren. Zijn woordvoerder verwees journalisten die om commentaar vroegen naar het VN-hoofdkwartier in Zagreb, waar Akashi zetelt. Daar liet men weten dat de VN in contact moeten blijven met de strijdende partijen om hun het concept, de commandostructuur en de operationele aspecten van de snelle reactiemacht uit te leggen.

De kwestie onderstreept volgens waarnemers de steeds bredere kloof tussen Smith enerzijds en Akashi en de commandant van de VN-troepen in ex-Joegoslavië, de Franse generaal Janvier, anderzijds. De laatsten willen de Bosnische Serviërs veel meer tegemoet komen dan Smith lief is.

Een ander meningsverschil dat deze week aan het licht trad betrof generaal Janvier en de NAVO. De NAVO vroeg de VN eerder deze week om een luchtaanval op de Bosnische Serviërs te mogen uitvoeren nadat twee vliegtuigen van de Bosnische Serviërs het vliegverbod hadden geschonden. Dat verzoek werd door Janvier afgewezen.

The New York Times meldde gisteren dat Janvier en zijn voorganger Bertrand de Lapresle in het geheim met de Bosnische Serviërs hebben onderhandeld over de vrijlating van gegijzelde VN-soldaten, terwijl de Franse regering in het openbaar mèt de VN en Westerse regeringen volhield dat de gijzelaars onvoorwaardelijk moesten worden vrijgelaten. Volgens het Amerikaanse blad ontmoette Janvier op 4 juni in Zvornik en op 17 juni in Pale de opperbevelhebber van de Bosnische Serviërs, generaal Ratko Mladic. Generaal Smith zou van slechts één van deze geheime ontmoetingen hebben afgeweten en tegen het initiatief zijn geweest.

De 'tweede man' van de Bosnische Serviërs, Momcilo Krajisnik, heeft gisteren de onlangs benoemde EU-onderhandelaar Carl Bildt gewaarschuwd dat hij “een grote fout” maakt door niet voor overleg met de Bosnische Serviërs naar hun hoofdstad Pale te komen. Bildt heeft de afgelopen weken met alle partijen in het conflicten in ex-Joegoslavië gesproken, behalve met de Bosnische Serviërs. Hij heeft wel herhaaldelijk contact gehad met de Servische president Milosevic.

Het Bosnische regeringsleger meldde gisteren gevechten op vele fronten: rond de berg Treskavica, in Visoko, Breza, Tuzla, Tesanj en de oostelijke enclave Gorazde, waar twee doden en tien gewonden vielen bij artilleriebeschietingen. Verder zou het regeringsleger vorderingen hebben gemaakt in de strijd om de berg Vis bij Kalesija, die de toegang tot het door de Serviërs beheerste Zvornik in het oosten en het door het regeringsleger gecontroleerde Tuzla in het westen controleert.

In Sarajevo vielen gisteren twee doden bij de ontploffing van een granaat vlak voor een flatgebouw, juist op het moment waarop de watertoevoer naar een gemeenschappelijk tappunt werd hersteld en de inwoners van het flatgebouw zich daar verdrongen. Een meisje van twee en een man die voor de deur zat te schaken kwamen om het leven. De inwoners van de flat zeiden ervan overtuigd te zijn dat een informant in hun midden de Bosnische Serviërs heeft geïnformeerd over het herstel van de watertoevoer. (Reuter, AP, AFP)