Paardelul

Eenmaal per jaar willen ook de architecten van Nederland laten zien dat zij gevoel voor humor hebben. Dat is heus niet zo moeilijk, want om de moderne architectuur valt heel wat af te lachen. Mij althans gebeurt het nog wel eens dat ik, staande voor weer zo'n vormgegeven kubus, in schateren uitbarst.

Zo las ik van de week in deze krant dat bij de Rotterdamse Kunsthal van Rem Koolhaas “de hellingbaan is verheven tot organiserend principe”. Inderdaad, trappen heeft dit gebouw niet. Om de ingang te vinden, glij je via de hellingbaan naar beneden, dit zeer tot genoegen van bejaarden, vrouwen met kinderwagens en invaliden in rolstoelen. Als u onderaan de hellingbaan gaat staan, kunt u ze voorbij zien scheuren. Vorige week sloeg er nog een rolstoel over de kop en daar hebben wij hartelijk om moeten lachen. De Kunsthal van Rotterdam is werkelijk een van de lachwekkendste gebouwen van Nederland.

Om dat gevoel voor humor een kader te geven, hebben de architecten van Nederland een speciale prijs ingesteld. Hoewel men klein is begonnen - alleen projecten in Den Haag komen er voorlopig voor in aanmerking - heeft men de prijs een ferme naam gegeven: Prix de P.... Die P staat niet voor poedel, zoals u misschien zult denken, maar voor paardelul. Een paardelul staat niet, zoals u misschien zult denken, voor een paardelul. Een paardelul is een bouwkundige term voor een baksteen die in de lengte doormidden is geslagen. Leuk, hè? Toch wel geestig.

Met die paardelullenprijs wordt jaarlijks een architectonisch misbaksel bekroond. Niet alleen lelijke gebouwen kunnen worden voorgedragen, ook die prachtige pseudo-aluminium raamkozijnen waarmee menige renovatiebuurt is opgeknapt zijn al een keer met de paardelul gaan strijken. Daarnaast mogen hele nieuwbouwwijken worden genomineerd. Het spreekt vanzelf dat men het in Den Haag maar druk heeft met die paardelullenprijs.

In het verleden hebben Fred Temmes, Appie Drielsma, Pi de Bruin en Herman Hertzberger de Prix de P... al eens gewonnen. En dit jaar, zo werd vorige week bekendgemaakt, gaat de eer naar Cees Dam voor zijn appartementencomplex tegenover het Kurhaus in Scheveningen. Volgens de jury zal het ontwerp van Cees Dam 'als een uitvergrote, op zijn kant gezette kaasplank' het aangezicht van Scheveningen blijvend ontsieren.

De waarde van een prijs hangt af van het gewicht van de jury. Er zitten in de jury van de Prix de P... doorgaans een paar architecten, een kunstenaar, een architectuurcriticus en een politicus. Als vertegenwoordigster van de politiek kwamen wij dit jaar Jeltje van Nieuwenhuizen tegen, de schat. Maar belangrijker is natuurlijk de vraag wie voorzitter mocht zijn. Dat was dit jaar niemand minder dan prof. ir. Carl Weeber, ook al voorzitter van de Bond van Nederlandse Architecten. Hij houdt het zaakje kennelijk goed in de gaten.

Toch kijk je van zijn voorzitterschap wel even op, want er bestaat in de Nederlandse architectuur geen grotere brekebeen dan Carl Weeber. Zijn Paperclip in Rotterdam is inmiddels een berucht complex geworden. Zelden heeft men iets lelijkers gezien dan deze op elkaar gestapelde wooncontainers. Zelfs een grootscheepse verbouwing heeft niet kunnen verhinderen dat de Paperclip er nog altijd vervallen bij ligt. Kinderen is het onmogelijk gemaakt buiten te spelen. Alles klinkt er hol en men kan geen lucifersdoosje laten vallen zonder dat het door de buren wordt gehoord. Van heinde en verre komen dan ook toeristen om dit imposante architectonische debâcle te bewonderen.

Al even rampzalig is Weebers Zwarte Madonna in Den Haag, een monumentaal blok van prefab-elementen, dat volgens de bewoners nog het meest lijkt op “een Oostduitse huurkazerne”. Naargeestig is bovendien het eveneens in Den Haag gelegen flatgebouw De Lamel, waarin Carl Weeber gedeeltelijk ook een hand heeft gehad. Kortom, van alle Nederlandse architecten is prof. ir. Carl Weeber zelf de vleesgeworden paardelul.

Ik zou daarom het volgende tegen Cees Dam willen zeggen: “Cees, je bent misschien niet de grootste architect van deze eeuw en je gebouw dat in Amsterdam naast de Bijenkorf staat, is zo lelijk dat het wat mij betreft morgen mag worden afgebroken, maar laat je niet verneuken door die Weeber. Weiger die prijs, alsof je iemand bent zonder gevoel voor humor.”

    • Max Pam