Maagd in Brooklyn

Edwidge Danticat: Adem, ogen, herinnering. Vert. Nicolette Hoekmeijer. Uitg. Wereldbibliotheek, 206 blz. ƒ 29,50. Breath, Eyes, Memory. Uitg. Abacus, 234 blz. ƒ 29,95.

Edwidge Danticat is een jonge schrijfster van Haïtiaanse afkomst die al een aantal verhalen op haar naam had staan voor ze deze debuutroman deed verschijnen. Adem, ogen, herinnering is het - sterk autobiografisch geladen - verhaal van vier generaties Haïtiaanse vrouwen; het wordt verteld vanuit de optiek van Sophie Caco, die op Haïti wordt opgevoed door haar grootmoeder en op twaalfjarige leeftijd op het vliegtuig naar New York wordt gezet om zich bij haar moeder te voegen die ze nauwelijks kent. Haar moeder, zelf geplaagd door nachtmerries die terug te voeren zijn op haar verkrachting door een macoute, onderwerpt haar daar periodiek aan een ritueel om haar maagdelijkheid te testen, eenzelfde 'test' als die zijzelf van háár moeder onderging. Als Sophie na enkele jaren verliefd wordt op haar saxofoonspelende buurman Joseph, neemt ze een rigoureuze maatregel en wordt vervolgens door haar moeder verstoten.

In het volgende deel van het boek is ze terug bij haar grootmoeder op Haïti - met haar eigen dochter: ze ziet nu zelf de lugubere achterlijkheid in van veel van wat haar in haar geboorteland dierbaar was. Een verzoening met haar moeder volgt, maar kan een dramatische afloop niet verhinderen.

De continuïteit in deze vrouwenlevens wordt door de schrijfster met ingehouden taal en soms treffende details afgezet tegen de contrasterende locaties: het simpele, gevoelsintense Haïti met zijn repressie en zijn magische rituelen, en daarnaast het harde asfalt van Brooklyn. De vertelling bezwijkt net niet onder de voortdurend op de loer liggende sentimentaliteit, die een dieptepunt vindt in de met bijna religieuze triomf beschreven therapie die Sophie doormaakt om zichzelf met haar trauma te verzoenen.

Het beste deel van het boek is de poëtische coda waaraan het zijn titel ontleent. 'Er zal altijd een plek zijn waar nachtmerries van generatie op generatie worden doorgegeven, als erfstukken. Waar vrouwen, als kardinaalvinken, terugkeren om in een poel stilstaand water naar hun eigen gezicht te kijken (-) Ik kom van een plek waar adem, ogen en herinnering één zijn, een plek waar je je verleden met je meedraagt als het haar op je hoofd.'