Kamercommissie ontevreden: Rapport over Bijlmerramp niet overgenomen

DEN HAAG, 23 JUNI. De Tweede-Kamercommissie voor verkeer en waterstaat is ontevreden over het onderzoek naar de toedracht van de Bijlmerramp in 1992.

De Kamerleden nemen het officiële rapport van de Raad voor de Luchtvaart betreffende het neerstorten van een El Al-vrachtvliegtuig op twee flatgebouwen vooralsnog niet over, zo bleek gisteren tijdens een commissievergadering met minister Jorritsma. Zij heeft eerder laten weten de conclusies van de Raad te kunnen delen.

Volgens de Raad voor de Luchtvaart is het ongeluk veroorzaakt door een constructiefout in het vliegtuig. De ophanging van de (zware) motoren zou het daardoor gedeeltelijk hebben begeven, waarna een kettingreactie is opgetreden. Vliegtuigfabrikant Boeing heeft naar aanleiding van deze conclusie toegezegd verbeteringen te zullen aanbrengen.

PvdA, D66, CDA en RPF willen dat de minister meer duidelijkheid verschaft over de technische toestand van de Boeing 747 bij vertrek van Schiphol op die 4e oktober 1992. Foto's die de fotograaf L. Bertholet kort voor de start maakte, tonen een rechter binnenmotor die opvallend scheef omhoog ('nose up') hangt. De afdrukken van zijn onder meer bestudeerd in het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, waar men tot de conclusie kwam dat de afwijking binnen de door de fabrikant opgegeven limieten bleef. Vliegtuigmotoren zouden bij start en landing altijd wat heen en weer schommelen, zo antwoordde de minister op vragen uit de Tweede Kamer.

De fotograaf en de door hem geraadpleegde natuurkundige P.Latour hebben zich daar niet bij neergelegd en overhandigden de Tweede Kamerleden een willekeurig gemaakt overzicht met 32 foto's van Boeings 747 in de landingsfase. Op geen enkele foto hangt de motor scheef.

Minister Jorritsma heeft de bevindingen van de twee particulieren op verzoek van de Tweede Kamercommissie alsnog ter bestudering naar de Raad voor de Luchtvaart gestuurd. De Raad moet nu besluiten of dit punt nader onderzoek verdient. Bertholet: “Dat vinden we moeilijk te accepteren omdat de Raad niet onbevooroordeeld is.”

Dat het de rechter binnenmotor is die scheefhangt, kan volgens de fotograaf geen toeval zijn. Ook de Raad voor de Luchtvaart heeft vastgesteld dat deze motor enkele minuten na het opstijgen het eerst van de vleugel is gevallen en daarbij de rechter buitenmotor zo'n klap heeft gegeven dat die ook afknapte.

Voor de eindconclusies van het onderzoek is de technische toestand van het vliegtuig bijzonder belangrijk. Een scheef hangende motor kan immers verband houden met slecht of gebrekkig onderhoud en dat is de verantwoordelijkheid van de Israelische luchtvaartmaatschappij El Al. Deze heeft tijdens het onderzoek meegedeeld dat het toestel zowel bij vertrek uit New York als tijdens het oponthoud in Amsterdam precies volgens de voorschriften is behandeld.

De Tweede Kamercommissie worstelt nog met andere aspecten van het onderzoek. De gang van zaken met betrekking tot de cockpit voice recorder, die nooit is gevonden en volgens de minister ook niet op een vuilstortplaats maar bij een schroothandelaar is vernietigd, blijft voor de Kamerleden zeer onbevredigend. Verder blijken er nog steeds twijfels te bestaan over de conclusie dat het toestel niet te zwaar beladen is geweest en over de nauwkeurigheid van radarmetingen door de verkeersleiding.