Douglas Hurd kondigt vertrek aan; Major zet politieke toekomst op het spel

LONDEN, 23 JUNI. De Britse premier John Major heeft gisteren zijn politieke toekomst in de waagschaal gelegd door terug te treden als leider van de Conservatieve partij en nieuwe verkiezingen voor het partijleiderschap uit te schrijven. Vanochtend heeft Douglas Hurd, minister van buitenlandse zaken, bekendgemaakt te zullen opstappen.

In een poging een einde te maken aan drie jaar interne politieke strijd heeft John Major de Conservatieve parlementsleden uitgedaagd om zich op 4 juli uit te spreken over hun politieke leider. Major stelde de vertrouwenskwestie na langdurige en steeds heftigere aanvallen van de rechterflank van zijn partij. Met name de tegenstanders van verdergaande Europese integratie keerden zich steeds openlijker tegen hun voorman. In opiniepeilingen was Major tot recorddiepten gezakt.

“De Conservatieve partij moet kiezen. Iedere leider is alleen maar een leider met de steun van zijn partij. Dat geldt ook voor mij. Daarom ben ik niet langer bereid om de huidige situatie te tolereren. Kortom, het is slikken of stikken”, aldus Major gisteren tijdens een persconferentie in de tuin van Downingstreet 10.

Douglas Hurd liet vanochtend weten bij de eerste verschuivingen binnen het kabinet zijn positie ter beschikking te zullen stellen. Hurd gaat met pensioen. De minister van buitenlandse zaken sprak daarbij zijn vertrouwen uit in Major. “Ik blijf een trouwe aanhanger van John Major en ik zal hem met enthousiasme ondersteunen in de verkiezingen die hij gisteren heeft uitgeschreven.”

Ook andere belangrijke leden van Majors kabinet spraken gisteren onmiddellijk hun steun uit voor de premier. Michael Heseltine, minister van handel en gezien als de belangrijkste kanshebber om Major eventueel op te volgen: “Mijn positie is duidelijk, ik zal hem ondersteunen.”

Zelfs voormalig premier Thatcher, die nog recentelijk de stijl van haar opvolger onder vuur nam, zei in een eerste reactie ervan uit te gaan dat Major zal winnen. “Ik geloof dat hij herkozen kan worden. Het is goed dat hij deze stap heeft genomen”, aldus Thatcher voor de Franse televisie.

Volgens Labour-leider Tony Blair heeft Major door de vertrouwensvraag te stellen aangegeven dat hij niet langer geschikt is om het land te regeren. “Deze strijd om het leiderschap kan Groot-Brittannië niet de koerswijziging bezorgen die het zo hard nodig heeft”, aldus Blair. “Dat kan alleen maar door algemene verkiezingen uit te schrijven.”

Politiek commentatoren gaan ervan uit dat Majors opponenten een tegenkandidaat naar voren zullen schuiven. Daartoe hebben ze tot aanstaande donderdag de tijd. Een tegenkandidaat heeft slechts de steun nodig van twee Conservatieve parlementsleden. Vermoedelijk zullen Majors tegenstanders in eerste instantie een zogenoemd “stalking horse” in stelling brengen, een schijnkandidaat die slechts moet aantonen dat de premier niet langer op het vertrouwen van de partij kan bogen. Als dat het geval blijkt te zijn, zal Major aftreden, als partijleider en als premier, en zullen de zwaargewichten van de partij het strijdperk betreden.