De begroting van Juppé is Hercules op herhaling

PARIJS, 23 JUNI. De Franse minister-president heeft zich bekwaam gekweten van een aantal onmogelijke opgaven. Dat is gemeenschappelijke noemer in veel Franse commentaren vanmorgen op de becijferde plannen voor 1995 en 1996 die de eerste regering van president Chirac het Franse volk heeft aangeboden.

Het heeft veel hoofdbrekens gekost, tot op het laatste moment zijn de sommen opnieuw gemaakt: kort na de bekendmaking al moest het kantoor van premier Juppé toegeven dat er in de gepresenteerde cijfers essentiële inkomsten vergeten waren. 4,4 Miljard gulden ontbraken, waaronder een beperking van de Franse bijdrage aan de Europese Unie. De rafels illustreren niet alleen de haast, maar vooral dat het doel de middelen moest heiligen.

De nieuw gekozen president had in zijn lange verkiezingscampagne twee hoofddoelen gesteld: baanbrekende actie tegen de 'sociale breuk' in de samenleving, een dramatische aanpak dus van werkloosheid en woningnood èn een serieuze monetaire politiek, gericht op terugbrengen van het begrotingstekort.

Blazen en het meel in de mond houden, noemen bankpresidenten en andere monetaire specialisten in veel landen dat. Nee, zei Chirac, het is een conventionele en achterhaalde wijsheid dat werkloosheidsbestrijding moet wachten op tekortreductie, het moet en het kan tegelijk.

Aan Juppé en zijn liberale minister van financiën, Alain Madelin, was sinds Chiracs uitverkiezing 7 mei de taak een coherent plan te bouwen op deze basis. De tegenvallers kwamen al snel bij miljarden uit de kasten van Financiën rollen. Juppé was toch al geen warm voorstander van de 'andere politiek', waarin Chirac zich vooral had laten adviseren door de anti-Europese sociaal-gaullist en Kamervoorzitter Philippe Séguin. Toen de budgetaire rampspoed van tien jaren Mitterrand en twee jaar Balladur zichtbaar was geworden, tekende zich de afgelopen weken in Juppé's hoofd een veel beperkter banenplan af dan Chirac steeds had beloofd.

De baas op het Elysée nam er geen genoegen mee. De matige resultaten voor de regeringscoalitie bij de gemeenteverkiezingen deden de rest. Werkgeversvoorzitter Gandois verliet Chirac maandag dan ook in een slecht humeur: het was duidelijk wie de rekening ging betalen. Hercules Juppé moest ijzer met handen breken, de bedrijven hun beloofde lastenverlichting geven en de minimumloners hun beloofde extra verhoging ineens. Om dat allemaal betaalbaar te maken - zonder het begrotingstekort van ruim 100 miljard gulden nog verder op te rekken - worden de bedrijven zwaarder aangeslagen. De burgers blijven evenmin buiten schot.

“Wij kunnen niet onbeperkt doorgaan de tekorten aan te vullen als de staat zelf niet orde op zaken kan stellen in haar eigen uitgaven”, was het commentaar van Jean Gandois. Zijn positieve houding ten opzichte van de regeringswens om tot banengaranties te komen, hebben de werkgeversvoorzitterde nodige kritiek in eigen kring opgeleverd. Nu de vennootschapsbelasting 'tijdelijk' met 10 procent omhoog gaat (van 33,3 naar 36,6 procent), is de stemming niet hartelijker. Temeer daar premier Juppé van bedrijven die, zoals Alcatel Alstohm, arbeidsplaatsen willen afstoten bij gebrek aan werk, meer 'burgerzin' verlangt.

“Er is geen alternatief voor onze aanpak”, verzekerde Juppé gistermiddag bij de presentatie van zijn gecompliceerde plannen. In de bomvolle en benauwde zaal van het classicistische Centre Kléber was de sfeer drukkender dan het enigszins gedwongen optimisme van de minister-president wilde oproepen. Het was duidelijk dat hij zich als geen ander realiseerde dat hij zijn toekomst op het spel had gezet. Zonder een streefcijfer van het aantal werklozen stelde Juppé 700.000 nieuwe banen tussen nu en eind 1996 in het vooruitzicht en een gehalveerd begrotingstekort van 6 procent in 1997.

Heracles is op herhalingsoefening, en hij weet het. Zoals de meeste politici liet Juppé niet na een enkel dreigement te ventileren. Werkgevers verliezen de lastenverlaging voor goedkope arbeid als zij geen banen creëren. En: anti-Europese nationalisten nemen de macht over, in Frankrijk èn daarbuiten, als we via deze aanpak niet succes afdwingen. Dat laatste zei hij vanmorgen in de Financial Times - een signaal voor sceptische financiële markten en regeringen die zich afvragen of Chirac en Juppé wel echt willen meedoen met de economische convergentie die nodig is voor Europese monetaire eenwording.

Het aanvallende antwoord schept wat ruimte, maar Frankrijk moet de bocht nog steeds nemen. Want, behalve bezuinigingen op defensie, wordt niet veel bezuinigd. De verzorgende, alles-regelende staat met zijn beschutte zônes waar de wereld-economie niet telt, worden niet aangepakt. Nog niet.