VN wijzen verzoek Navo om luchtactie Bosnië af

SARAJEVO, 22 JUNI. De VN hebben een verzoek van de NAVO om luchtaanvallen te mogen doen op stellingen van de Bosnische Serviërs, van de hand gewezen.

De NAVO wilde in actie komen nadat was geconstateerd dat twee gevechtsvliegtuigen van de Bosnische Serviërs het vliegverbod in het Bosnische luchtruim hadden geschonden. Dat gebeurde in de buurt van Banja Luka in het noorden van Bosnië. Hoewel de vliegtuigen al snel van het radarscherm verdwenen - ze waren waarschijnlijk geland - achtte admiraal Leighton Smith, opperbevelhebber van de NAVO-troepen in Zuid-Europa, het incident ernstig genoeg voor een luchtactie. Het verzoek werd echter afgewezen door generaal Bernard Janvier, de bevelhebber van de VN-troepen in ex-Joegoslavië.

Een reden voor de afwijzing werd niet gegeven en VN-woordvoerders wilden niet ingaan op het incident. Sommige waarnemers zien in de afwijzing een bevestiging van het vermoeden dat de VN de Bosnische Serviërs vorige week hebben beloofd dat er geen nieuwe luchtaanvallen zullen komen als ze de VN-gijzelaars, die ze toen nog vasthielden, zouden vrijlaten. De VN hebben steeds tegengesproken dat zo'n belofte is gedaan.

De Bosnische premier, Haris Silajdzic, vroeg zich af of de afwijzing van het NAVO-verzoek neerkomt op “een totale capitulatie van de VN in Bosnië” en beschuldigde de VN ervan hun verantwoordelijkheden in Bosnië te ontlopen.

Volgens de Bosnische regering hebben gisteren twee Bosnisch-Servische vliegtuigen stellingen van het regeringsleger bij Visoko, 25 kilometer ten noorden van Sarajevo, gebombardeerd. Dat werd echter tegengesproken door Canadese blauwhelmen ter plaatse.

Overigens heeft Radovan Karadzic, de leider van de Bosnische Serviërs, gisteren toegegeven eind mei een fout te hebben gemaakt door de bijna vierhonderd blauwhelmen en VN-waarnemers in gijzeling te nemen. Hij herinnerde aan het feit dat die gijzelneming een reactie was op twee NAVO-luchtaanvallen. “De ene fout leidt tot de andere. De ene drastische reactie leidt tot de andere. U moet zich realiseren dat we reageerden, niet ageerden”, aldus Karadzic in een vraaggesprek met de BBC.

Op diverse fronten werd gisteren opnieuw gevochten. Het regeringsleger meldde successen in Tuzla en Tesanj, waar in totaal 62 Bosnisch-Servische soldaten zouden zijn gedood. In de westelijke voorstad Dobrinja van Sarajevo vielen zes doden bij de ontploffing van een granaat van de Bosnische Serviërs. Ook Srebrenica werd door de Serviërs bestookt; hier vielen drie doden en elf gewonden.

In Sarajevo kwam gisteren voor het eerst in een maand een voedselkonvooi met 120 ton meel aan. Twee andere konvooien worden later vandaag verwacht. De voedselsituatie in Sarajevo is al enige tijd kritiek. De Bosnische minister van sociale zaken meldde gisteren dat elke inwoner sinds begin april gemiddeld 239 gram voedsel per dag heeft ontvangen.

De VS zullen een deel van de kosten voor de snelle reactiemacht in Bosnië dragen. Dat heeft onderminister van buitenlandse zaken Richard Holbrooke gezegd. De Amerikaanse regering had eerst ingestemd met de vorming van de snelle reactiemacht. De Republikeinen in het Congres protesteerden tegen de reactiemacht en kondigden aan dat ze er niet voor wilden betalen.

Hoe groot de financiële bijdrage van de VS wordt is nog onduidelijk. Het Congres wil het Amerikaanse aandeel van 31 procent terugbrengen tot 25 of zelfs 20 procent. Minister van buitenlandse zaken Warren Christopher heeft 25 procent bepleit. Voor de reactiemacht overweegt de Amerikaanse regering een vrijwillige bijdrage, buiten de officiële quotering om. Naar schatting kost het Nederlandse aandeel in de interventiemacht 12 miljoen gulden per jaar. (Reuter, AFP, AP)