'Verkeersleiding NS kan evengoed in kelder zitten'

AMSTERDAM, 22 JUNI. Vliegende schotel is het nieuwe verkeersleidingscentrum van de Nederlandse Spoorwegen in Amsterdam al genoemd. Een platte ronde doos met vrij zicht rondom. Hiervandaan wordt de hele treinenloop in Amsterdam en omgeving bestuurd. Vandaag werd het gebouw officieel geopend.

De architectuur suggereert dat zicht op het emplacement essentieel is voor de bedrijfsvoering, maar eigenlijk is dat helemaal niet nodig. Alle informatie die de verkeersleiding nodig heeft bereikt hen via computerschermen, tekeningen en reusachtige kasten vol lampjes. Het kunnen kijken naar de treinen is vooral nostalgie. “Ze zouden net zo goed in een kelder kunnen zitten”, zegt Rob Steenhuis van Holland Railconsult, de architect van het gebouw.

Nostalgie, conservatisme en 'het zekere voor het onzekere' lopen bij de verkeersleiding vloeiend in elkaar over. Neem de twintig meter lange zachtgroene kast vol lijnen en lampjes, die alle sporen, wissels en seinen tussen Amsterdam-Muiderpoort en Amsterdam-Sloterdijk voorstelt. Op de kast bevindt Sloterdijk zich links, dat wil zeggen in het zuiden, en Muiderpoort rechts. De werkelijkheid vormt hiervan het spiegelbeeld. In het oude verkeersleidingscentrum op het Centraal Station kwam de oriëntatie wel overeen met de werkelijkheid, omdat het centrum aan de andere kant van het spoor lag. “De verkeersleiders zijn zó gewend aan de oude situatie dat omdraaien tot gevaarlijke situaties zou leiden”, licht Hens Biekart, directeur van NS Verkeersleiding toe.

Eigenlijk zou men ook zonder die groene kasten kunnen. De informatie die daarop zichtbaar is - zoals waar zich een trein bevindt en welke spoorweg is vrijgegeven - is immers ook te zien op de grote computerschermen die elke verkeersleider voor zijn neus heeft. Maar men is het nu eenmaal zo gewend. Ook zijn nog niet alle onderdelen van het computersysteem volledig operationeel. Vandaar dat men nog altijd met de meters lange en meer dan een meter brede tekeningen werkt waarop de loop van elke trein staat weergegeven. In de toekomst moet men met vier grote beeldschermen per persoon en wat communicatie-apparatuur alles kunnen doen.

Behalve de verkeersleiding, die in de met vele toegangssluizen beveiligde vliegende schotel huist, biedt het gebouw ook onderdak aan werkplaatsen en kantoren van NS Infra Services, het bedrijf dat het onderhoud aan het spoor verzorgt, en aan het schakel- en meldcentrum van NS Railinfrabeheer, van waaruit de spanning op de bovenleiding wordt geregeld.