Slaperige katten maken ratten aan het knikkebollen

Californische onderzoekers zijn een natuurlijk slaapmiddel op het spoor. Ze lieten katten 24 uur lang in een langzaam tredmolentje lopen. Daarop hoopte zich in de hersenen van deze van hun slaap beroofde dieren een vetmolecuul dat, bij ratten ingespoten, deze dieren meteen in slaap hielp. Het slaappatroon van de dieren werd, anders dan bij mensen die benzodiazepines slikken, niet verstoord.

Slaaponderzoekers zijn zulke 'slaapfactoren' al jaren op het spoor. Men vermoedt, dat deze stoffen zich in de hersenvloeistof die het brein omringt ophoopt, tot er een bepaald niveau is bereikt dat tot het signaal 'slapen gaan' leidt. De nu ontdekte stoffen horen tot een nieuw ontdekte familie van vetzuuramidemoleculen. (Science, 9 juni). De krachtigste 'slaapstof' die tot nu toe bij de katten werd ontdekt is cis-9,10-octadecenoamide, een verbinding die ook bij ratten en bij mensen voorkomt.

De proefratten zaten in een dag-nacht-cyclus van telkens twaalf uur licht en twaalf uur donker, bij het begin van het experiment zaten ze al twee uur in het donker. Aangezien het nachtdieren zijn, horen ze dan klaar wakker en actief rond te huppelen. Na de injectie echter vielen ze binnen vier minuten in slaap. Afhankelijk van de toegediende dosis bleven ze 1 tot 2,5 uur slapen.

Elektronische metingen wezen uit dat ze een normaal slaappatroon met diepere en minder diepe fasen vertoonden, waarbij korte perioden met snelle oogbewegingen duidden op de REM-slaap. Dit in tegenstelling tot de meeste gangbare slaapmiddelen. Die bezorgen de gebruiker alleen maar een zeer diepe slaap, wat de volgende morgen tot katterigheid en de volgende avond tot nieuwe slapeloosheid leidt. Lange-termijn experimenten met ratten moeten uitwijzen of de nieuwe groep verbindingen perspectief biedt voor het ontwerpen van nieuwe soorten slaapmiddelen.