Het systeem

Op 15 mei vergaderde de commissie onderwijs van de Tweede Kamer met de staatssecretaris. Ik ben een paar uur wezen kijken. Het ging over de nota 'De tweede fase vernieuwt' van de commissie Ginjaar. Er gebeurde niets. Men waste een neus. Zo werkt de democratie.

Het onderwerp van de nota, het verbouwen van de bovenbouw is een proces zoals er vele zijn: de vijfde baan op Schiphol, gemeentelijke herindeling, plannen met de arbeidsbureaus, rekeningrijden, regeling orgaandonatie, herziening studiefinanciering, privatisering van de ziektewet, en nog zowat processen op de grens van overheid en maatschappij die jarenlang ondergronds doorwoekeren zonder dat iemand er iets van hoort tot politici zich ermee bemoeien. Want in de buurt van politici lopen journalisten.

Nu kan ik eens zo'n proces volgen van iets dichterbij. Mijn biologische buurman uit lokaal 14 omschrijft het als een poel waarin beestjes, van boven niet zichtbaar, krioelen. Ik bestudeer de plas door een kijkertje dat ik aan een kant in het water kan steken. Honderd of tweehonderd mensen, die veel uren vergaderen, veel kilometers maken, sloten koffie drinken, wouden papier bedrukken en elkaar in de file houden. Het is heel onderhoudend en de meesten doen hun best voor het algemeen belang. De functie van de Tweede Kamer bij dit proces is die van de brandweer die het verschil tussen een schuimblusser en een hoogwerker niet weet.

Het gaat dus over de voorstellen om in de bovenbouw havo en vwo leerlingen in plaats van een vakkenpakket één van vier profielen te laten kiezen en over het terugdringen van klassikaal onderwijs ofwel de invoering van het studiehuis. Tijdens de commissievergadering van 15/5 verklaarden alle Kamerleden Kamerbreed dat de plannen prima en prachtig waren terwijl ze jaloers keken naar de vriendelijke maar assertieve oud-collega aan de overkant, Netelenbos, die het wel tot staatssecretaris had geschopt. Inhoudelijk had de middag een groot niets-gehalte.

Op de publieke tribune zagen de echte regelaars de kluiten het riet invliegen. Zo zei Netelenbos dat nog steeds gestreefd wordt naar invoering in '98. Betrouwbare bronnen melden inmiddels dat invoering (in de vierde klas) verschoven wordt tot 2000. Netelenbos in de Kamer: “Alle profielen zijn even zwaar, wat de een makkelijk vindt, vindt de ander moeilijk”. Ondertussen willen medische faculteiten, die wel beter weten, studenten met het moeilijkste profiel, Natuur en Techniek, en niet het bij die opleiding passende profiel, Natuur en Gezondheid.

Het gaat hier over 'doorstroomrechten'. Waar mag een jongere met einddiploma havo of vwo gaan studeren? Krimpende studierichtingen zoals de technische zullen het wel uit hun hoofd laten hoge profiel eisen te stellen. Dat kost ze studenten. Dus zullen ze over een aantal jaren nog harden dan nu klagen over het niveau van de aankomende student. Bij ons op school zei Netelenbos (ja, ze was op school, maar leerlingen en gewone leraren heeft ze niet gezien) dat de bovenbouw natuurlijk zwaarder = moeilijker wordt. De makers van de nieuwe examenprogramma's weten hier niets van. Integendeel: in bijvoorbeeld het natuurkundeprogramma zal worden geschrapt. In september, vier maanden later dan gepland, worden de concept examen programma's openbaar. Houdt het in de gaten, collega's.

Er is geen geld voor het verbouwen van de bovenbouw. Dat is een voordeel. Geen buitenstaander bemoeit zich ermee. Ondertussen hebben de bovenbouwplannen toch nu al iets in beweging gezet. Overal gonst het: 'zelfstandig leren'. Let op, dat wordt tot 2000 mode: zelfstandig leren.