Havank was te excentriek

Op zijn 31ste sterfdag gaat een dierbare wens van de Leeuwarder schrijver Havank (pseudoniem van detectiveschrijver Hans van der Kallen, 1904-1964) in vervulling.

Vandaag, op de verjaardag van zijn overlijden, komen zijn vrienden, Havank-fans, bijeen voor een 'luisterrijk maal'. Ook wordt, naar Van der Kallens wens, een dronk uitgebracht op een persoon “die mens is geweest naar zijn beste vermogen”. “Op een vriend, die de oprechte vriendschap altijd heeft beschouwd als iets heiligs (-)”. Die eer valt Dick Bruna te beurt, die de hoofdpersoon uit Havanks boeken, inspecteur Carlier, alias De Schaduw, vormgaf. De viering van Havanks sterfdag is een initiatief van de vorig jaar opgerichte Stichting Mateor (naar een roman van Havank, waar Mateor voor een misdaadsyndicaat staat) die de schrijver, diens werk en leven meer bekendheid wil geven. Want hoewel Havank en de Schaduw-pockets in de tweede helft van de jaren vijftig immens populair waren, is de schrijver ten onrechte in de vergetelheid geraakt, stelt voorzitter P.M. Oosterhuis van Mateor. Geheel ten onrechte is er bijvoorbeeld geen plantsoen, straat, park of standbeeld in zijn geboortestad Leeuwarden naar hem vernoemd, zegt hij.

Havank schreef 30 detectives, die zich voornamelijk afspelen aan de Franse zuidkust. Hij begon met schrijven in 1932, toen hij in Amsterdam kennismaakte met de journalist Merckens. Deze en diens vrouw stimuleerden hem tot schrijven. Als schrijver maakte Havank furore. Hij vestigde zich in Frankrijk, vluchtte in 1942 naar Londen, waar hij oorlogscorrespondent werd. De laatste jaren van zijn leven, toen het schrijven moeizamer ging, wijdde hij zich ook aan diverse vertalingen van boeken van zijn succesvolle Engelse collega Leslie Charteris (schepper van The Saint).

De zonderlinge, ijdele Havank was in zijn woonplaats niet bijzonder geliefd. Hij was een excentriekeling en werd daardoor niet altijd even goed begrepen, vertelt Oosterhuis. “Nederlanders houden nu eenmaal niet van excentriekelingen.” Dat Havank rondreed in een auto met het Britse kenteken HVK 1 kon men niet waarderen. Evenmin het feit dat hij op enkele gasten in de gelagkamer van het Leeuwarder hotel Amicitia - waar hij de laatste jaren van zijn leven een kamer huurde waarin hij ook stierf - met een speelgoedpistool afkwam en ze begon te fouilleren.

Oosterhuis besloot een Havank-stichting op te richten toen hij vorig jaar een krantebericht las dat meldde dat Havanks graf op de Rooms Katholieke Begraafplaats in de Friese hoofdstad er verwaarloosd bijlag. Oosterhuis kocht als schooljongen al Havanks detectives en vond het een schande dat een 'deel van ons culturele erfgoed' verslonsd werd. “Tijdens mijn middelbare-schooltijd werd Havank veel gelezen. Het docentenkorps had echter geen waardering voor hem. Zijn boeken waren geen literatuur, vonden ze.” De humor en het exuberante, bijna verheven taalgebruik spraken de jonge Oosterhuis aan. Ook nu kan hij nog genieten als Havank een persoon beschrijft met 'een telescopisch in- en uitschuivende supersubkin'. De stichting moest echter meer zijn dan 'gravenpoetser', vond Oosterhuis: de herinnering aan Havanks leven en werk moest levendig gehouden worden.

Vandaag worden er niet alleen bloemen op zijn inmiddels gerestaureerde graf gelegd (overigens opgeknapt door familie van Havanks laatste vriendin), maar verschijnt er tevens een wandelroute die langs gebouwen, pleinen en straten voert die voorkomen in Havanks boek Circus Mikkenie, dat in Leeuwarden speelt. De stichting wil Havanks boeken onder de aandacht brengen van de middelbare-schooljeugd. In de Nederlandse literatuur heeft Van der Kallen, zo stelt Oosterhuis, nooit de plaats gekregen die hij verdient. Daarom heeft de Stichting Mateor docenten Nederlands van zes Leeuwarder middelbare scholen een lespakket aangeboden, compleet met docentenhandleiding over het boek Schaduw ..waarom. De lessenserie heeft als thema 'spanningselementen' en is geschreven door Havank-kenner J.P.M. Passage, een oud-docent Nederlands uit Haarlem, die studie naar Van der Kallen deed. De stichting hoopt op een heruitgave van het boek en streeft tevens naar het uitzetten van Havank-wandelroutes in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, waar zich eveneens een aantal van zijn romans afspeelt. Mateor (dat inmiddels enkele tientallen donateurs heeft) pleit voor een uitgebreide biografische studie naar leven en werk van Van der Kallen. Oosterhuis: “Dat wordt hoog tijd. Maar het moet wel snel gebeuren. Nu leven er nog mensen die Havank persoonlijk hebben gekend.” Ook staat voor volgend voorjaar een tiendaagse 'Schaduwreis' naar Nice, Toulon en Cagnes sur Mer op het programma, waar veel van Havanks romans gesitueerd zijn.

Stichting Mateor, tel. 058- 154243. Adres: Horseweg 75, 8604 CK Sneek, tel. 05150- 16622