Verkoop kabelnet leidt tot mobilisatieplan

Volgende week moet de gemeenteraad van Amsterdam een besluit nemen over de verkoop van de aandelen in Kabeltelevisie Amsterdam. Drukke dagen voor de tegenstanders van deze transactie.

AMSTERDAM, 21 JUNI. Er zal geen referendum over worden gehouden, dus wie tegen de verkoop van het Amsterdamse kabelnet aan een consortium van Philips en US West is, heeft nog zeven dagen om er wat aan te doen. Volgende week woensdag, 28 juni, tijdens de laatste vergadering voor de zomervakantie, beslist de gemeenteraad over de aandelen van Kabeltelevisie Amsterdam (KTA). Een ruime meerderheid van de fracties heeft al laten weten akkoord te gaan met het contract. Maar sinds het referendum over de stadsprovincie zijn de politici gevoeliger dan ooit voor druk van buitenaf.

De PvdA hield vrijdagavond een debat over de verkoop, op uitdaging van L. Sala, die twee weken geleden de benodigde 242 handtekeningen voor een referendumverzoek inleverde. Omdat de gemeente zich heeft uitgesproken tegen een referendum over deze zaak - er zou te veel haast met de verkoop zijn - probeert hij nu in een reeks van debatten de publieke opinie te mobiliseren. Morgen is er weer een, dan in Sala's 'Internet-café'.

Afgelopen vrijdag kwamen de verschillende bezwaren, principieel en pragmatisch, naar voren. De principiële kwestie is of de gemeente een nutsvoorziening als het kabelnet wel moet privatiseren. Het pragmatische bezwaar werd het luidst verkondigd door Sala: Amsterdam verkoopt deze 'goudschat' voor een schijntje. “Philips lacht om die 700 miljoen.”

Wethouder De Grave, met financiën èn lokale media in zijn portefeuille, hoont die suggestie weg. “Een absolute topprijs”, vindt hij de ruim 1.450 gulden die de nieuwe eigenaar, A2000 geheten, per aansluiting betaalt. De Grave is waarschijnlijk zijn optimisme van anderhalf jaar geleden vergeten toen voor het eerst sprake was van verkoop van KTA. Een verslaggever van Kabelvisie hield hem destijds een prijs uit het geruchtencircuit voor: 1.500 gulden per aansluiting. De wethouder moest er om lachen. “Als je weet”, zei hij toen, “dat Casema al 1.200 gulden betaalde voor aansluitingen op een klein lokaal netwerk elders in Nederland, dan lijkt me 1.500 gulden voor Amsterdam nogal mager.” Nu heet het contract “een uitmuntende zaak”.

Deskundigen uit de communicatie- en de bankwereld zijn dat met De Grave eens. De betekenis van het kabelnet van Amsterdam is relatief snel teruggelopen. Twee jaar geleden was Nederland nog het enige Europese land, met België en Luxemburg, waar meer dan 90 procent van de huishoudens was aangesloten op de kabel. Andere Europese landen hebben die achterstand razendsnel ingelopen.

Een indicatie voor de relatieve achteruitgang van de positie van Amsterdam is de houding van MTV. Dit muziekstation betaalde tot nog toe braaf de bijdrage voor doorgifte aan KTA. Dit jaar heeft het voor het eerst geld gevraagd om programma's door te geven. Amsterdam heeft voet bij stuk gehouden en MTV is door de knieën gegaan, maar de poging was veelzeggend.

Het verschil tussen wat A2000 geeft en wat Amsterdam krijgt, is groot. A2000 betaalt 700 miljoen voor de 480.000 aansluitingen. Daar gaat voor Amsterdam eerst 20 procent vanaf - dat zijn de aandelen van de andere gemeenten in het kabelnetwerk. Dan moet aan vreemd vermogen worden afgelost 150 miljoen gulden, zoals KTA-directeur T. Bajings vrijdag onthulde. En de circa 36 miljoen aan aandelen die in handen waren van de woningbouwverenigingen. Verder is al 150 miljoen vastgelegd voor volkshuisvesting en gaan nog enkele miljoenen naar een fonds voor nieuwe media en naar Migranten TV. Al met al zal de gemeente Amsterdam zo'n 210 miljoen gulden overhouden aan de verkoop.

Maar de prijs was voor Amsterdam slechts een van de voorwaarden bij de verkoop. De gemeente heeft eisen gesteld om de kijker in Amsterdam te verzekeren van eenzelfde tv- en radio-aanbod als nu, tegen hetzelfde tarief. Elk van die voorwaarden moest met harde munt worden betaald. Voorwaarde is onder meer dat KTA is gehouden een basispakket van 20-26 kanalen op de televisie en van 30-39 kanalen op de radio door te geven tegen het huidige lage tarief. Verder moet KTA 10 procent van de totale capaciteit van het netwerk - dus van alles wat het doorgeeft - ter beschikking stellen aan 'gemeenschapsdiensten', programma's met een maatschappelijke of culturele doelstelling.

Volgens De Grave zijn deze voorwaarden 'keihard'. Een in het informatierecht gespecialiseerde jurist betwijfelt of een handige tegenstander geen gaten kan schieten in het vuistdikke contract. De clausule dat een door de gemeente benoemde programmaraad een doorslaggevend advies geeft over de inhoud van het basispakket, is zeker niet waterdicht, meent hij: “KTA kan van dit advies alleen in uitzonderlijke gevallen afwijken, indien daarvoor financieel zwaarwegende, de normale exploitatie belemmerende gronden aanwezig zijn.”

Deze passages in het contract moeten vooral het principiële bezwaar wegnemen van de 'uitverkoop' van een 'nutsvoorziening' aan een multinational. PvdA-fractievoorzitter E. van der Laan legde vrijdag uit dat hij privatisering niet per se toejuicht. Hij had, zei hij, dan ook met wantrouwen de monopoliepositie van Philips en US West bekeken. Van der Laan, zelf advocaat, had het contract nog niet gelezen, maar sprak zijn vertrouwen uit in de voorwaarden die wethouder De Grave A2000 had afgedwongen. “De nutsfunctie is volgens mij gegarandeerd.”

Wel deelt Van der Laan de bezorgdheid over de toegang tot de telefoondiensten in de toekomst. A2000 zal 300 miljoen gulden investeren om de kabel geschikt te maken voor telefonie. Voor A2000 zit het voordeel van de aankoop juist in de mogelijkheden van exploitatie van deze diensten. Over publieke toegang tot (lees: de tarieven van) het kabel-telefonienet zwijgt de raadsvoordracht. “Daar gaat de PvdA achteraan”, verzekert Van der Laan.