Satellietschotel torpedeert monopolie van kabelnetten

Tot ergernis van veel televisiekijkers gaan de beheerders van Nederlandse kabelnetten er steeds vaker toe over buitenlandse zenders te verwijderen om ze door vaderlandse commerciële te kunnen vervangen. Zij doen dat schijnbaar ongestraft, omdat ze in hun gemeente een monopoliepositie innemen bij de beschikbaar-stelling van tv-signalen. Denken ze tenminste. Want in werkelijkheid kan iedereen die 500 gulden of meer te besteden heeft, het kabelmonopolie aan zijn laars lappen: door de installatie van een handig satelliet-schoteltje met tuner. Technische voorwaarde is eigenlijk alleen dat er vrij zicht is op de plek in het zuiden, waar de gewenste satelliet in de ruimte staat.

In vergelijking met de buurlanden zijn schoteltjes in Nederland zeldzaam, omdat de dichte bekabeling de kijker jarenlang voorzag van een nog enkele jaren geleden ongekende zenderkeuze. Het schotelbezit voornamelijk beperkt tot kijkers met een bijzondere voorliefde waaraan het kabelnet niet voldoet: Voor Turkse zenders bijvoorbeeld, of Franse, Italiaanse of Russische. En dan zijn er natuurlijk de bewoners van niet-bekabelde gebieden, die toch naar RTL-4 en RTL-5 willen kijken. Nu door een investeringsachterstand bij veel kabelnetten in Nederland het aanbod aan zenders zò sterk achterblijft bij het aanbod aan zenders in de ruimte, is de aanschaf van satelliet-apparatuur ook voor anderen het overwegen waard.

De minimale investering van vijfhonderd gulden biedt zicht op Astra, een cluster van nu vier, maar spoedig meer satellieten die de kijker in één keer zo'n dertig ongecodeerde signalen verder brengen. Op zich zegt dat weinig natuurlijk: voor een groot deel betreft het commerciële Duitse zenders van een bescheiden kwaliteits-niveau, die bovendien alle films in het Duits nasynchroniseren. Maar er is meer: de Duitse culturele zender 3Sat bijvoorbeeld, en talrijke, eveneens cultureel georiënteerde 'derde' programma's van de publieke omroepen uit de Duitse deelstaten.

Astra biedt ook Duitse en Engelse 24-uur nieuwszenders. Maar het kwalitatief beste station is zonder twijfel Arte, een Frans-Duitse cultuurzender met louter hoogtepunten. De op Astra beschikbare versie is de Duitse, hetgeen leidt tot Duitse ondertitels en nasynchronisatie. Een extra geluidskanaal (helaas niet in stereo) maakt het echter mogelijk de uitzendingen ook in het Frans te volgen, of beter nog in de taal waarin ze gemaakt zijn (Engels bijvoorbeeld).

Astra maakt het ook mogelijk ongecodeerd enkele zenders te blijven ontvangen die nu veelal van kabelnetten verdwijnen, zoals Eurosport en NBC Superchannel. Voor andere zenders moet worden echter een decoder worden aangeschaft en abonnementsgeld betaald, twee tientjes ongeveer voor de muziekzender MTV, die door het bedrijf Multichoice wordt aangeboden in combinatie met oa. het documentaire-kanaal Discovery. De experimenteerlustigen kunnen ook aan 'grijze' kaarten komen voor talrijke filmkanalen die niet voor Nederlandse ogen bestemd zijn.

De beste satelliet-investering is vermoedelijk een kleine uitbreiding op de Astra-set, waarmee ook de satelliet Hot Bird in beeld komt. Die uitbreiding levert (ongecodeerd) onder andere het Franse TV5, de BBC-nieuwszender BBC World, European Business News, de nieuwszender Euronews, en het Spaanse TVE Internacional op. Een schotel voor deze doeleinden hoeft niet groter dan 80 centimeter doorsnede te zijn. Daarachter liggen mogelijkheden met grotere schotels, en draaimechanismen voor het afstemmen op verschillende schotels. Daar komen we echter op het terrein van de hobbyïst, en gemeentelijke verordeningen en bouwvergunningen gaan dan echt een rol spelen.

De mogelijkheden van een schotel zijn niet onbeperkt. Channel Four uit Engeland - om een veelgehoorde vraag te beantwoorden - is bijvoorbeeld niet te ontvangen omdat het station geen satelliet-frequentie gebruikt, evenmin als BBC 1 en 2. De schotel-kijker zal voor de komende jaren rekening moeten houden met verdere investeringen, wil hij de verwachte explosieve toename van digitale satellietsignalen willen bijhouden. Maar die investering in digitale decoders wordt hem inmiddels in de komende jaren ook al door de kabelbeheerders in het vooruitzicht gesteld. De dictatuur der gemeentelijke monopolisten, met hun programmaraden en wethouders, laat zich met een schoteltje in ieder geval nu al aardig ondergraven.