Puberale onlustgevoelens in een historische context

Theaterschool Zagreb, de Stand van zaken nu, Ned.3, 19.30-19.50u.

Wie iets 'groots' meemaakt in zijn leven - een oorlog of een revolutie, of meer persoonlijk een sterfgeval of een grote liefde - denkt al vlug dat zijn ervaringen van meer dan persoonlijke betekenis zijn. Als hij kunstenaar, of schrijver, of theatermaker is of wil zijn, komt al gauw de gedachte op, anderen die ervaring mee te delen. Dat loopt maar zelden goed af, al was het maar omdat het mededelen zelf veelal een kritische distantie vereist die de mededeler niet voorradig heeft. Op zo'n manier ontstaan bijvoorbeeld de tonnen onbruikbare manuscripten vol heftige ontboezemingen, die uitgeverijen bij de papierafval kunnen leggen. De stand van zaken nu, een zelfgeschreven stuk van de eindexamenklas van de Theaterschool Zagreb, dezer dagen te zien in het Internationaal Theaterschool Festival in Amsterdam, lijdt zo te zien aan hetzelfde euvel. Het is onnatuurlijk onrechtvaardig een theaterproduktie te beoordelen aan de hand van wat fragmenten ervan in een korte televisiedocumentaire. Maar de toegevoegde korte interviews versterken alleen maar het idee, dat de makers - in dit geval dus studenten - zichzelf toch iets te serieus n emen, en hun onmiskenbaar mal de vivre in deze oorlogstijd als van algemene betekenis beschouwen.

Het was misschien interessanter geweest in het kader van deze korte documentaire wat meer vragen te stellen over de praktische uitwerking van de oorlog op de Theaterschool in de Kroatische hoofdstad. Zijn bijvoorbeeld alle Servische leerlingen en docenten al vertrokken of weggepest? Hoe voelt het, in opleiding te zijn tot acteur in een land waar niet alleen oorlog en das Militär de sfeer bepalen, maar de nieuwe, nationalistische regering een obscurantisch, regressief cultuurbeleid lijkt voor te staan? Zoals bekend is het niet alleen de oorlog, maar vooral de nationalistische overheid die in intellectuele kring in Kroatië een acuut gevoel van culturele malaise heeft teweeg gebracht. Hetzelfde geldt trouwens voor Belgrado, Sarajevo en andere cultuurcentra in ex-Joegoslavië. Soms lijkt het alsof de intelligentsia uit die streken massaal, en blijvend de benen heeft genomen naar het buitenland, Amsterdam niet uitgezonderd.

Wellicht dat het uitwerken van deze thema's aan deze film over De stand van zaken wat meer handen en voeten had kunnen geven. Nu blijf je als kijker toch een beetje met het gevoel zitten, dat de theaterstudenten van Zagreb aan hun puberale onlustgevoelens een historische context hebben willen geven.