Bijbelse normen

Icarus, christelijk literair tijdschrift. Nrs.4 + 5. ƒ7,50 los nr, Evertsenstraat 53, 6712 EZ Ede

De hoogmoed van de Westerse maatschappij: daarnaar verwijst de titel van het christelijke literair tijdschrift Icarus. Met Woordwerk en Bloknoot brengt dit voormalige studentenblad van de Evangelische School voor Journalistiek het aantal christelijke literaire bladen in Nederland op drie. “Icarus wil met een open Bijbel nadenken over de vragen die op ons afkomen vanuit de moderne cultuur en de crisis waarin deze zich bevindt. De Bijbel als het onfeilbare geïnspireerde Woord van God is hierbij onze bron en norm.” Het is voor ongelovigen even wennen, en misschien wel nooit, zo'n dwingende combinatie van literatuur en religie. “Voorwaarts christenschrijvers!” heet onomwonden het redactioneel. De onderwerpen spreken aan als in elk ander tijdschrift - Kenzaburo Oë, Nabokov, Dostojevski, Cees Nooteboom, Kafka, Nietzsche, Pink Floyd, Kurt Cobain - maar de belichting is wat apart. “Kan er uit het land van de geïmiteerde massaproduktie iets goeds komen? Ja, dat blijkt te kunnen” klinkt de tenminste aanmatigende introduktie van Nobelprijswinnaar Kenzaburo Oë. En een artikel over Lolita van Nabokov begint met “het is een schandalig, verontrustend, wreed en onthutsend boek”. Redacteur Ronald Westerbeek probeert in dit stuk te bepalen hoe veel kwaad er nu precies in Lolita steekt, hoe Nabokov tot zijn postmoderne, 'uitzichtloze' opvatting is gekomen, en of een recensent nu het lezen moet ont- of aanraden van dit “meesterlijk geschreven boek over een doortrapte pedofiel”. Hij vindt dat men het boek moet lezen om er een mening over te mogen hebben.

Hilbrand Rozema las met aanstekelijk plezier de anti-communistische romans van Vladimir Vojnovitsj; en Gerben Nooteboom en Laurens van Baardeijk onderzochten ieder het christelijke en anti-nihilistische in het werk van Dostojevski. “Na het lezen van 'De grootinquisiteur' kwam ik opnieuw tot de conclusie dat er iets totaal mis is in kerkelijk Nederland” meldt Nooteboom. “Er is een tendens om de kerktraditie over te waarderen, waardoor de kerkcultuur bepalend lijkt te worden in plaats van het persoonlijke, levende geloof.”

Nooteboom reageert anders op de prachtige, beklemmende romans en verhalen van Kenzaburo Oë dan Westerbeek. De laatste is vol lof, terwijl Nooteboom valt over het perverse, het niet postieve, en het taboedoorbrekende.

Van Icarus verschijnen jaarlijks vier afleveringen op A-4 formaat, met als extraatje een nummer op A-5 met alleen proza en poëzie, oorspronkelijk werk dus. Hier vinden we louter literaire 'positivo's'; maar met de nadruk op positivo's. Zoals zo vaak wanneer de de literatuur in dienst wordt gesteld van een hoger doel legt zij zelf het loodje.