Top in Halifax: meer overleg over nucleaire kwesties

HALIFAX, 19 JUNI. De zeven belangrijkste industrielanden en Rusland hebben besloten dat volgend jaar in Moskou een topconferentie wordt gehouden over nucleaire veiligheid. De top, waaraan ook andere landen dan de G7 kunnen deelnemen, is een voorstel van president Jeltsin. President Clinton noemde zo'n conferentie, waar zal worden gesproken over de veiligheid van nucleaire installaties, het probleem van nucleair afval en de smokkel van nucleair materiaal, een “verschrikkelijk belangrijk” resultaat van de top in Halifax.

In de slotverklaring worden alle landen opgeroepen elke samenwerking met Iran te vermijden die ertoe kan bijdragen dat het land nucleaire wapens kan maken. Op dit punt gaat de G7 duidelijk verder dan Rusland. De Canadese premier Chrétien verklaarde dat de G7-landen een “restrictief” beleid inzake nucleaire samenwerking met Iran zullen voeren. Onderdeel hiervan is een “volledig verbod” op de verkoop aan Iran van kernreactoren en daarmee samenhangende activiteiten.

Rusland besloot onlangs, tot ongenoegen van de Verenigde Staten, een type lichtwaterreactoren aan Iran te leveren. Overigens was al vóór de top in Halifax duidelijk dat de VS van de andere G7-landen geen steun zou krijgen voor de handelsboycot tegen Iran. De Amerikaanse boycot is ingegeven door de mogelijke Iraanse aspiraties een atoombom te maken en de Iraanse steun aan terrorisme.

De leiders van de acht landen willen de samenwerking bij terrorismebestrijding intensiveren. De bestaande groep van deskundigen van de G7 is gevraagd een rapport op te stellen voor een ministersconferentie over specifieke maatregelen die kunnen worden genomen. Op de eerstvolgende top, over een jaar in Lyon, moeten dan besluiten worden genomen. Om de samenwerking te verbeteren bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad, hebben de acht landen besloten tot een onderzoek naar de huidige coördinatie. Deskundigen moeten volgend jaar tijdens de top in Lyon met concrete voorstellen komen.

De leiders van de acht landen spraken zaterdag ook uitvoerig over de Verenigde Naties. Volgens Chrétien vinden allen dat vredeshandhaving “een vitale functie” van de VN moeten blijven. De VN moet volgens hen worden versterkt, juist nu de Koude Oorlog voorbij is. “Hoge prioriteit moet worden gegeven aan een tijdig waarschuwingssysteem bij crises, politieke bemiddeling en, met realistische mandaten, de snelle inzet in conflictgebieden van burger- en militair personeel van de VN, waaronder vredeshandhavers”, zo staat in de slotverklaring.

Bovendien moet door concrete hervormingen van VN-instellingen een effectievere organisatie ontstaan. Afgelopen vrijdag had de G7 al gepleit voor hervorming en stroomlijning van VN-instellingen op economisch, sociaal en milieugebied.

Het Franse besluit volgend jaar de atoomproeven in de Stille Oceaan te hervatten is tijdens het voltallige topoverleg niet aan de orde geweest. Wel hebben verschillende leiders tegenover de media hun afkeuring laten blijken. President Chirac maakte zaterdag na afloop van de top nogmaals duidelijk dat zijn besluit “onherroepelijk” is. In de slotverklaring staat overigens dat de acht landen “bemoedigd” zijn door de groeiende internationale erkenning van de noodzaak snel “alomvattende en virifieerbare” verdragen over een verbod op kernproeven tot stand te brengen.